Amsterdam, Eindhoven, Rotterdam, 29-3-2011 – Terwijl onze overheid probeert de kunstensector de nek om te draaien, bloeit deze als nooit tevoren: de interessante projecten zijn niet te tellen. Het opschudden van de kussens geeft ook weer nieuwe energie, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de oprichting van Splendor, een stichting die zonder subsidie concerten gaat organiseren in een Amsterdams badhuis. Binnen recordtijd wierf men duizend leden, die in ruil voor honderd euro per jaar alle evenementen gratis mogen bezoeken; tachtig mensen verschaften een obligatie van duizend euro. Al net zo’n fris initiatief is de vorig jaar gestarte vereniging Publiek, die zich inzet voor een hoogstaand en toegankelijk aanbod van podiumkunsten.

Ook deze week valt er weer veel te beleven. Zo start morgen het vijfdaagse World Minimal Music Festival, een gezamenlijk project van Muziekgebouw aan ’t IJ en Muziekgebouw Eindhoven. De zogenoemde ‘minimal music’ werd in 1958 ingeluid door La Monte Young, die zich verzette tegen de ban op welluidendheid en tonaliteit van de avant-gardisten. Hij componeerde een Strijktrio, waarvan de eerste drie noten vijf minuten in beslag nemen; drieklanken en het herhalen van eenvoudige motieven spelen een dragende rol.

Zes jaar later verraste Terry Riley vriend en vijand met In C, waarvan alleen al de expliciete verwijzing naar de toonsoort C groot een schop tegen de schenen was van de avant-garde. Dat de 53 simpele patroontjes door elke willekeurige bezetting kunnen worden uitgevoerd, was al even revolutionair. Alleen de piano is verplicht, die speelt het hele stuk door een hoge C. Maar anders dan deze pioniers werden componisten als Philip Glass en Steve Reich bij het grote publiek bekender, en vooral Reich figureert prominent in het festival.

Hij opent het zelfs hoogstpersoonlijk, met een uitvoering van Clapping Music uit 1972. Reich schreef het onderweg naar een concert, voor het geval de stroom zou uitvallen en zijn musici de meegebrachte synthesizers niet konden gebruiken. Een basisritme wordt geklapt door twee musici, waarvan de één telkens een noot naar voren haalt, waardoor een faseverschuiving ontstaat; nadat alle noten zijn verschoven, klinkt het patroontje weer synchroon. Ook Reichs wonderschone Tehillim wordt uitgevoerd en naast Britse minimalisten als Michael Nyman en Gavin Bryars, staat onze ‘eigen’ Simeon ten Holt.

Ongeveer tegelijkertijd viert rietkwintet Calefax zijn 25-jarig jubileum, dat afgelopen weekend werd ingeleid met concerten in Utrecht en Amsterdam, en a.s. zondag wordt afgesloten met een eendaagsfestival in de Doelen in Rotterdam. Calefax heeft in zijn lange carrière veel minimal music uitgevoerd, maar ook een reputatie ontwikkeld op het gebied van eigen arrangementen van meesterwerken uit de muziekgeschiedenis. In de Maasstad geven zij een staalkaart van hun kunnen en spelen zij bovendien samen met een jazztrio, in een bewerking van de Far East Suite van Duke Ellington.

Het festival wordt om elf uur ’s ochtends geopend met een optreden van Calefax XL, waartoe het ensemble eenmalig is uitgebreid met zeven rietblazers. Dit twaalfkoppige orkest speelt zulke uiteenlopende componisten als Bach, Wagner, Ravel en Reich. De Nederlandse Giel Vleggaar schreef voor deze bezetting een geheel nieuw stuk, Pretty Beautiful. Hierin maakt hij naar eigen zeggen flink gebruik van de ‘knorrende vette onderkant’, die eigen is aan lage rietinstrumenten als fagot en basklarinet. Het geheel in de zin van ons huidige kabinet opererende Calefax publiceert al een eigen krant en start nu ook een eigen cd-label. Hierop wordt zowel het mini- als het maxi-gebeuren vastgelegd.