Familie-eer blijft actueel

Vijf jaar geleden moest ik hem missen, daarom toog ik gisteravond naar Theater Orpheus in Apeldoorn, om alsnog de enscenering te zien die de Nationale Reisopera maakte van Verdi's La Traviata. Kosten noch moeite bleken gespaard om het tragische verhaal van Violetta, die haar liefde voor Alfredo opoffert om diens familie-eer te redden, tot een oogverblindend kostuumdrama te maken. Meteen al tijdens de openingswals zwieren de dames van het koor in prachtige zwarte baljurken over het toneel; de heren gaan gekleed in kekke frakken. Zo plaatst regisseur Monique Wagemakers ons pardoes in de Parijse beau-monde van midden 19e eeuw.

Nu hou ik wel van fraaie kostuums en oogstrelende decors – waarbij hoge spiegelwanden nu eens de handeling reflecteren, dan weer flonkerende kroonluchters of een arcadisch landschap evoceren - maar juist doordat de enscenering zo sterk de aandacht vraagt, blijft echte diepgang achterwege. Helaas ontbreekt bovendien alle chemie tussen Alfredo en Violetta: de jonge, knappe Bülent Bezdüz lijkt eerder de zoon dan de geliefde van de matrone Sally Silver. Bezdüz is begiftigd met een fraaie lyrische tenor en ook Silver heeft, afgezien van een wat rafelige hoogte, een mooie stem, maar geen van beiden wist mij ook maareen moment te raken.

Dat komt mede door de thematiek. Violetta moet haar Alfredo opgeven, omdat zij als ‘gevallen vrouw’ een huwelijk van diens zus in de weg zou staan. Zoiets is anno 2008 totaal niet meer invoelbaar. Tenzij je het thema ‘familie-eer’ in een andere context plaatst, want dan blijkt het hyperactueel: zoals wij vroeger uit naam van onze ‘eer’ anderen – meestal vrouwen – oneervol behandelden, zo worstelen tegenwoordig moslimmeisjes met dezelfde hypocrisie. De man mag te allen tijde seks hebben, de vrouw wordt hierdoor ‘onrein’.

Jammer dat Wagemakers de kans om dit actuele gegeven uit te diepen niet heeft aangegrepen, nu blijft de opera steken in fraaie plaatjes en een archaïsch verhaal. Wie daar niet naar taalt, kan genieten van een spetterende voorstelling, die muzikaal op hoog niveau staat, met mooie rollen van Louise Poole als Flora Bervoix en Daniel Sutin als de vader van Alfredo. Het Orkest van het Oosten speelt onder leiding van dirigent Mark Shanahan alert en ingeleefd. Dat de aansluiting met zangers en koor niet altijd even vlekkeloos verliep, wijt ik maar aan premièrezenuwen. La Traviata toert nog tot en met 26 april door de theaters.