Nederland, 31-7-2012 – In 1816 componeerde Franz Schubert zijn lied Der Wanderer, met de beroemde slottekst ‘Dort wo du nicht bist, ist das Glück’. Het is een zetting van een gedicht van Georg Philipp Schmidt von Lübeck (1766-1849), een Duitser die zijn carrière als koopman, bankier en politicus combineerde met een succesvol dichterschap. Kom daar tegenwoordig nog eens om! Een bundel met zijn verzamelde gedichten bereikte nog tijdens Schmidts leven een derde oplage; het lied van Schubert behoort tot een van de populairste aller tijden.

Het thema is hyperactueel. De dichter voelt zich ontheemd in eigen land, want ‘de zon schijnt hier zo koud, de bloem is in verval, het leven oud, en wat zij zeggen loos gebral’. Onbereikbaar lijkt het geliefde oord waar de rozen hoopvol bloeien en men de taal spreekt van de ik-persoon: ‘Ich bin ein Fremdling überall’. Ongehoord en onbegrepen zijn ook hedendaagse kunstenaars en intellectuelen, die vergeefs hameren op hun waarde voor onze maatschappij. Daarom overheerst het gevoel: ‘Dort wo du nicht bist, ist das Glück’.

Met deze verzuchting vat Schmidt ons eeuwige, romantische smachten naar geborgenheid en waardering kernachtig samen: het gras lijkt aan de andere kant van de bergen altijd groener. Afgelopen week nog betoogde theatermaker Johan Simons in de NRC dat politici in Duitsland de kunsten actief willen doorgronden en ondersteunen. Gemakshalve liet hij onvermeld dat inmiddels ook bij onze oosterburen orkesten met opheffing worden bedreigd.

Het gure Nederlandse cultuurklimaat verklaart wellicht dat reizen en verre landen een grote rol spelen in de muziekprogrammering van deze zomer. Het Peter
de Grote Festival plaatst Spanje in de spotlights, de NJO Muziekzomer opent komende vrijdag onder het motto ‘Wie verre reizen maakt…’, het Delft Chamber Music Festival koos als thema simpelweg ‘Op reis’. Ook dit begint op 3 augustus, met onder andere een uitvoering van Der Wanderer door de bas-bariton Robert Holl en de pianist Rudolf Jansen.

Festivalprogrammeur Liza Ferschtman wijst in de brochure op het gemak waarmee we tegenwoordig van het ene continent naar het andere hoppen, terwijl de tocht naar een andere stad vroeger al een heel avontuur was. Toch schreven componisten in hobbelige koetsen of primitieve treinen soms hun mooiste stukken, want reizen inspireert en ‘doet ‘dromen en verlangen’.

In de concerten plaatst Ferschtman klassieke meesterwerken naast (gloed)nieuwe composities van Sebastian Fagerlund en Lera Auerbach. Dankzij deze muzikale ‘tijdmachine’ vol prachtige muziek komen wij volgens haar niet alleen veel te weten over andere culturen, maar ook over onszelf. – Vinden wij in Delft dan toch ons Glück?