weblog - Stemverheffing

Hilversum, 16-1-2011 – Afgelopen november organiseerden kunstliefhebbers de manifestatie ‘Nederland schreeuwt om cultuur’, tegen de draconische bezuinigingen op de kunsten. Massaal verzamelden mensen zich door heel Nederland voor een luidruchtig protest, dat weliswaar indrukwekkend was, maar aan dovemansoren gericht bleek. Een maand later riep hoofdredacteur Wido Smeets van cultuurmagazine Zuiderlucht op tot stilte: ‘Een dag lang theaters dicht, musea dicht, muziekpodia dicht. En dan, indien nodig, nog een dag. En nog een. Om te laten zien hoe schraal de samenleving zonder kunst is.’

Een interessante gedachte, die illustreert hoe vanzelfsprekend cultuur genomen wordt: achteloos gaan wij ervan uit dat al die theaters, concertzalen, musea en bibliotheken ons dagelijks bedienen met diverterende, confronterende, of bespiegelende kunst. Kosten mag het niks, want wij kunnen makkelijk zonder, is de gedachte van deze regering. Het zou ijzersterk zijn als alle culturele instellingen een week lang hun deuren gesloten hielden, want pas dan zal men zich realiseren hoe saai en geestdodend het leven wordt. Ik wil niet eens meer wijzen op de economische aspecten: hoe bruisender het cultuurleven, hoe aantrekkelijker het vestigingsklimaat voor bedrijven en multinationals.

Een tweede misvatting van dit kabinet is de omschrijving van cultuur als ‘linkse hobby’, die alleen voor de beter gesitueerden bereikbaar zou zijn. In Nederland organiseert elke zichzelf respecterende instelling gratis toegankelijke lunchconcerten, lezingen en voorstellingen, voor een zeer gemêleerd publiek. Terwijl als ‘volks’ (dus ‘rechts’?) ervaren artiesten als De Toppers of André Rieux torenhoge prijzen berekenen, zoals Anil Ramdas fijntjes in de NRC opmerkte: zij piekeren er niet over ook maar iets gratis aan te bieden.

De breed gevoelde rancune tegen de cultuursector duidt wel op een imagoprobleem. Kennelijk hebben grote lagen van de bevolking ondanks bovengenoemde projecten het gevoel dat er op hun kosten ingewikkelde en overbodige kunst wordt gemaakt. Men zal die groepen intensiever moeten proberen te bereiken, wat overigens de laatste decennia wel degelijk gebeurt. Wie kent niet de beroemde ‘meezing-Matthäus’, waarmee dirigent Huub Kerstens al in 1998 furore maakte? Hij plaatste professionele zangers tussen amateurs en het evenement verwierf een ongekende populariteit.

Ook het Groot Omroepkoor reikt amateurs de hand. Afgelopen december organiseerde men samen met TROS, AVRO en Vredemburg een meezingconcert, dat ondanks de abominabele weersomstandigheden een grote schare deelnemers trok. En op 29 januari a.s. gooit men de deuren van het Muziekcentrum van de Omroep open voor lezers van Zing Magazine. Maar liefst 250 liefhebbers wonen ’s ochtends een openbare repetitie bij, horen daarna een kort presentatieconcert en nemen ’s middags deel aan workshops met koorleden, chef-dirigent Celso Antunes en gastdirigenten Gijs Leenaars en Frank Hameleers.

Dat men hunkert naar dit soort publieksparticipatie, blijkt uit de razendsnelle intekening: een dag na verschijning van het blad waren bijna alle plaatsen bezet. En voor wie er de negenentwintigste niet bij kan zijn: a.s. vrijdag zingt het Groot Omroepkoor in de Vrijdag van Vredenburg een geheel Russisch programma in de luisterrijke Jacobikerk in Utrecht, live te beluisteren op Radio 4. Hopelijk gaan de Haagse oren dit keer wél open, voor deze beschaafde vorm van stemverheffing. Zo'n prachtig en geliefd koor mag niet het zwijgen worden opgelegd!