Weblog: Treurmuziek

Nederland, 18 april 2011 - De vaak beschreven en door sommigen betreurde ontkerkelijking ten spijt, kan het niemand ontgaan zijn dat het binnenkort Pasen is. Voor velen zal dit wellicht niet meer betekenen dan een lang weekend vrij, maar anderen beschouwen het als een tijd van bezinning, waarin het lijdensverhaal van Christus ons kan helpen de eigen sores te vergeten. Dankzij muziek krijgen wij onze emoties beter onder controle, en er valt dezer dagen weer veel muzikaal te wenen – gedeelde smart is immers halve smart.

Dé grootmeester van aangrijpende treurmuziek is Johann Sebastian Bach, wiens beroemde Matthäus Passion door talloze gezelschappen in heel het land wordt uitgevoerd. Onder de vele concerten van professionals en amateurs valt er één bijzonder op. Koorschool Midden-Gelderland brengt op Goede Vrijdag de hertaling van Jan Rot, gezongen door leerlingen van zes tot drieëntwintig jaar. Zij worden begeleid door Continuo-Rotterdam en dirigent Albert Wissink, die heeft bewezen amateurs tot grote hoogten op te kunnen stuwen in de moeilijkste muziek.

Bachs kleiner opgezette Johannes Passion is de laatste jaren bezig aan een opmars. Zij werd vorige week al uitgevoerd door Ton Koopman en zijn Amsterdam Baroque Orchestra en afgelopen weekend door het Koninklijk Concertgebouw Orkest en Jan-Willem de Vriend. Komende woensdag staat deze passie op de lessenaars van het Nijmeegs Bachkoor en het Gelders Orkest. De meest opmerkelijke uitvoering is van de Nationale Reisopera en Holland Baroque Society, die zich waagden aan een heuse enscenering.

Hoewel sommigen betoogden dat het lijden van Christus niet tot theatraal vermaak zou mogen worden gereduceerd, was de pers lovend over deze ‘inkervende’ voorstelling. Men roemde de terughoudende vormgeving van Dale Duesing, zelf een begenadigd zanger. Zo wordt de evangelist opgevoerd als een zaalwachter, die in een duistere bibliotheek zijn herinneringen aan het lijdensverhaal van Christus beschrijft. Ik hoop de laatste uitvoering in de Amsterdamse Stadsschouwburg nog mee te kunnen maken.

Een heel ander soort treurmuziek is a.s. donderdag te horen in de Hoflandkerk in Rotterdam, waar het Requiem voor hoge sopraan en strijkorkest van Bernard van Beurden wordt uitgevoerd. Hij componeerde dit in 2005 voor sopraan en acht celli, maar bewerkte het op verzoek van Sinfonia Rotterdam voor strijkorkest.

In dit tegendraadse requiem laat de Franse auteur Jean Pierre Siméon uitdrukkelijk elke verwijzing naar God achterwege. De profane klaagzang voor de doden werd door de ex-katholiek Van Beurden op muziek gezet die weliswaar herinnert aan oude liturgische gezangen, maar tegelijkertijd een moderne koers vaart. Iets om naar uit te zien!