Weblog - Bierkaai of buitenkans?

Amsterdam, 1 juni 2011 – Morgen opent het Holland Festival met de voorstelling Mea Culpa van de Duitse regisseur Christoph Schlingensief. Hierin gaat deze voor de laatste maal een confrontatie aan met de longkanker waaraan hij vorig jaar bezweek. Schlingensief is een typische representant van al wat tegenwoordig geldt als verdacht en ongewenst. In films en toneelstukken stelt hij ongemakkelijke vragen over leven en dood en neemt hij genadeloos het morele gehalte van de maatschappij onder de loep. Overheersten voorheen woede en angst, nu lijkt hij zich te verzoenen met de eindigheid van het bestaan.

De thematiek is actueler dan ooit, want het ziet ernaar uit dat staatssecretaris Zijlstra en minister Bijsterveld ons bloeiende cultuurleven binnenkort definitief ten grave gaan dragen. Alle protesten en cijfers ten spijt blijven zij cultuur beschouwen als een nutteloze kostenpost in plaats van een zowel in geestelijke als economische zin verrijkende bijdrage aan onze samenleving. Zo bezien leveren wij een gevecht tegen de bierkaai, want zelfs een pleidooi van icoon Joop van den Ende kon hun dovemansoren niet openen; ik ben moegestreden.

Temeer daar twee dagen na mijn vorige blog mijn vader overleed, die mij de liefde voor muziek met de paplepel heeft ingegeven. Hij speelde hartstochtelijk tuba in de lokale harmonie en won als solist vele prijzen op concoursen. Ook dat bloeiende verenigingsleven dreigt nu vanwege de enorme bezuinigingen te verdwijnen - gelukkig hoeft hij dat niet meer mee te maken. Maar in het aangezicht van de dood wordt alles betrekkelijk, zelfs een dreigende kaalslag van onze cultuur. Ik vond troost in de – uiteraard live uitgevoerde - Latijnse Requiemmis, het Panis Angelicus en The Last Post waarmee wij mijn vader uitgeleide deden.

Hoe nu verder? Sommigen zien de voorgenomen bezuinigingen als een buitenkans, die het culturele leven impulsen kan geven en een nieuwe bloeiperiode in kan luiden. Ik acht niets onmogelijk, maar wie naar het verleden kijkt ziet toch dat juist in tijden waarin gezagsdragers het breed lieten hangen de grootste kunstschatten zijn ontstaan. Denk aan onze eigen Gouden Eeuw, de Italiaanse Renaissance of het Romeinse Keizerrijk.

Een mooi, symbolisch gebaar komt van de internationaal vermaarde Ton Koopman, die twee jaar geleden nog als niet subsidiewaardig van de kaart geveegd dreigde te worden. Op dinsdag 7 juni brengt hij met zijn onvolprezen Amsterdam Baroque Orchestra & Choir werken van Bach en Buxtehude rond de dood in de Amsterdamse Westerkerk.

Het publiek wordt gevraagd zich gezamenlijk te voet van het Centraal Station naar de kerk te begeven - een eerbetoon aan Bach, die begin 18^e eeuw een lange voetreis ondernam om zijn voorbeeld Buxtehude orgel te horen spelen. En passant brengt Koopmans’ stille tocht een indringende boodschap aan de dovemansoren van onze politici: wij zwijgen, maar versagen niet.