weblog - Troostmuziek (3)

Frankrijk, 3 juli 2011 – Wanneer u dit leest, fiets ik door de Cevennen, even bevrijd van alle nieuws over de algehele aftakeling van het Nederlandse cultuur- en omroepbestel. Op mijn koptelefoon hoor ik troostmuziek, balsem voor mijn murw gebeukte ziel. Eindelijk kom ik weer toe aan ‘gewoon doorademen’, zoals een lezer mij adviseerde na mijn blog over Zijlsta’s botte bezuinigingsbijl en het overlijden van mijn vader. En wie weet is ons kwelkabinet na mijn vakantie wel gevallen.

Het beklimmen van de zoveelste steile berghelling gaat moeiteloos, dankzij de zinderend warme klanken van het Nederlands Kamerkoor. Onder leiding van zijn nieuwe chef-dirigent Risto Joost presenteert het gezelschap een cd met de beroemde Missa Papae Marcelli van de 16^e eeuwse Pierluigi da Palestrina en koorwerken van Arvo Pärt, de illustere landgenoot van Joost. Opmerkelijk is dat deze de vijf delen van de Latijnse mis doorsnijdt met vier Engelstalige stukken van Pärt, waarna nog een uitvoering volgt van de integrale mis.

Een staaltje van jonge-honden-lef, dat verrassend goed uitpakt. De opulente samenklanken die Palestrina ons voorschotelt, krijgen een fraai contrapunt in de soms wringende weefsels van Pärt. Diens muziek wortelt weliswaar in het Gregoriaans en de Russisch-orthodoxe kerkmuziek, maar is onmiskenbaar van deze tijd. Schrijnende dissonanten drijven op een bed van lang aangehouden noten, die fungeren als ankerpunten van lucht en licht. Joost kneedt het Kamerkoor tot één zuiver en homogeen klanklichaam, dat je optilt naar hemelse hoogten.

Tijdens de afdaling luister ik freewheelend naar de opgewekte klanken van Blokfluitensemble Brisk en de tenor Marcel Beekman, die een cd wijdden aan Ludwig Senfl, een iets oudere tijdgenoot van Palestrina. Senfl begon zijn carrière als koorknaap aan het hof van Keizer Maximiliaan I en kreeg compositieles van Heinrich Isaac. Op deze uitgave zijn een kleine twintig liederen te horen, die Senfl baseerde op Duitse volksliedjes. Dat verklaart de puntige ritmiek, de dansende fluitlijnen en de meezingbare melodieën van de tenor.

Net als het Kamerkoor creëert Brisk een sonore en homogene klank, die in enkele liederen voorzien wordt van een weldadig fundament, wanneer fluitiste Saskia Coolen de viola da gamba ter hand neemt. Beekman vertolkt de liederen met een verzorgde intonatie en uitstekende dictie, maar dat werkt soms ook tegen hem. Niet in alle liederen weet hij de volkse toon te treffen waar de aardse teksten om vragen.

Waar ik helaas niet bij kan zijn, is het Festival Zwart dat op 5 juli losbarst in Zwolle en gewijd is aan de opruiende klanken van Jacob Ter Veldhuis. Waaronder een preview van diens video-opera The News, die in Italië al voor opschudding zorgde. Jacob TV neemt hierin volksmenner Berlusconi op de hak, met een montage van diens uitspraken tegen een fond van opzwepende elektronische klanken. Tijdens een presentatie in Milaan werd dit deel weggelaten.

Misschien kan Jacob TV een versie maken met Zijlstra’s uitspraken over kunst?