Weblog: Geslaagde Gaudeamusweek

Amsterdam, 13-9-2010 – Na een glansrijk concert van Vocaal Lab in het Muziekgebouw aan ‘t IJ reikte directeur Henk Heuvelmans gistermiddag de Gaudeamus Prijs uit aan Marko Nikodijevic (Servië/Duitsland 1980), voor zijn orkestwerk cvetic, kucica…/la lugubre gondola. Het prijzengeld van € 4550,- vormt de opdracht voor een nieuwe compositie, die volgend jaar in de Muziekweek zal worden uitgevoerd. De jury (Donnacha Dennehy, Helena Tulve en Willem Jeths) loofde de persoonlijke en doorleefde toon van diens op het pianowerk La lugubre gondola van Liszt gebaseerde stuk. Eervolle vermeldingen waren er voor de Italiaanse Giuliano Bracci (1980) met zijn orkestwerk Da una spazio bianco en de Armeense Artur Akshelyan (1984) met Lichtbogen voor viool en ensemble.  

De prijsuitreiking vormde de kroon op een zeer gevarieerde week vol muziek van 83 componisten uit 35 landen. Heuvelmans memoreerde dat de sfeer tussen jury en componisten onderling uitstekend was, er geen kampen werden gevormd en geen ‘partituren verbrand’. Hij toonde zich terecht tevreden, want als de afgelopen week iets aantoonde, is het wel dat nieuwe muziek leeft en bruist. Ondanks de toenemende veronachtzaming door politici en media kon het festival zich verheugen in een grote publieke belangstelling.

De jonge garde lijkt zich tijdens de 65^e editie definitief bevrijd te hebben van het juk van een publieksonvriendelijk academisme. In plaats van grauwe complexiteit staan nu klankschoonheid, intuïtie en plezier voorop, in een grote diversiteit aan stijlen. Zo steekt Natalia Dominguez Rangel in haar sereen-indringende Song Cycle György Kurtág naar de kroon, tracteert Ruby Fulton ons in Road Ranger Cowboy op een gezellig soort countrytrip die plotseling omslaat in een eenzame fluitsolo, en tovert Fabian Svensson een glimlach om de lippen met zijn virtuoze Toy Toccata voor speelgoedpiano – met bewonderenswaardige overgave en precisie uitgevoerd door de pianist Pascal Meyer.

Ook streeft men niet langer krampachtig naar vernieuwing om de vernieuwing. Het winnende stuk van Nikodijevic is een (fraai) soort orkestratie van Liszts pianomuziek, Reza Namavar (Nederland 1980) knipoogt in Kraaijlook veelvuldig naar Bach, Bracci is hoorbaar beïnvloed door Salvatore Sciarrino en Lu Wang (China 1982) incorporeert in haar aangrijpende orkestwerk Wailing speeltechnieken uit de Chinese traditionele muziek.

De vele mogelijkheden van de menselijke stem werden verkend door Vocaal Lab en dirigent Romain Bischoff in het geconcentreerd uitgevoerde en theatraal mooi uitgewerkte slotconcert. Wouter Snoei en Alvaro Martinez Léon realiseren spannende composities met sis- en keelklanken, Tom Tlalim verraste met een zwierig duet voor twee sopranen en de Israëlische Chen Wagner overtuigde met het ingetogen Family Tree voor bariton solo, waarin zij het leed van door oorlogen ontheemden verwoordt. Hoogtepunt was het aan oude muziek refererende Neruda Fragments van Jan Kuijken.

Eerder die middag gaf de Finse Ere Lievonen een concert op het recent in de BAMzaal van het Muziekgebouw geïnstalleerde Fokker-orgel, dat het octaaf niet in twaalf, maar in eenendertig tonen onderverdeelt. Uit de tien wereldpremières van evenzoveel componisten bleek dat zij weinig konden aanvangen met de ongekende klankmogelijkheden. De composities leden aan een onthutsende melodische en harmonische bloedarmoede. Alleen Michiel Mensingh ontsnapte in Bad-Tempered Clavier aan obligate klankverkenningen en bracht met bewust lullige melodietjes en ‘dramatische’ glissandi nog een beetje humor.

Maar de samenwerking met organisaties als de Huygens-Fokker Stichting, het Orgelpark (dat een eigen prijs toekende aan de Amerikaanse Jacob Adler), het Amsterdams Conservatorium, Paradiso, het Tropentheater (waar men meeliftte met het gamelanfestival) en het Muziekgebouw aan ‘t IJ (waar klankobjecten van Hans van Koolwijk werden tentoongesteld) is beslist voor herhaling vatbaar. Zo bereikt men nieuwe publieksgroepen en schept men extra mogelijkheden voor de deelnemers aan het concours. Er gaan geruchten dat de Gaudeamus Muziekweek volgend jaar verhuist naar Utrecht. Jammer, want dit zou een belangrijke verarming betekenen voor het hoofdstedelijke muziekleven.  

De VPRO nam (bijna) alle concerten op. A.s. donderdag 16 september wordt in het Avondconcert op Radio 4 een selectie uitgezonden.
Op het nieuwe Radio 4 themakanaal ‘Eigentijds’  http://blog.eigentijds.radio4.nl/) kunt u alle opnames terugluisteren.