weblog Brabants Bont

Noord-Brabant, 31-10-2011 –  Onze twee zuidelijke provincies staan in de schijnwerpers nu de commotie rond de in Oostrum opgegroeide en onlangs naar Eindhoven verhuisde Mauro weer eens dramatische vormen aanneemt. De roep om ‘al die buitenlanders’ buiten de deur te houden verstomt immers steevast zodra zij een gezicht krijgen. Zeker als het een fotogenieke Angolees betreft die vele meidenharten sneller zal doen kloppen. ‘Even papa bellen’, dacht ik toen bleek dat Mauro was opgegroeid in mijn geboortedorp in Limburg, maar mijn vader stierf afgelopen mei. Ik heb hem nooit over de jongen gehoord, die kennelijk geen lid was van zijn geliefde harmonie en daarom buiten zijn blikveld viel.

Of Mouro als verwesterde puber een instrument bespeelt, of luistert naar klassieke muziek weet ik niet, maar als dit wel zo is kan hij in zijn nieuwe provincie vóór zijn uitzetting nog twee spannende festivals bezoeken. Van 7 tot en met 27 november presenteren Breda en Tilburg een programma rond de in 1996 overleden componist en muziekwetenschapper Ton de Leeuw; twee dagen later start in Den Bosch het compacte November Music, dat loopt tot en met zondag 13 november. Beide evenementen zijn ook te volgen op Radio 4.

Ton de Leeuw – die in buitenlandse encyclopedieën wel abusievelijk als broer van Reinbert de Leeuw wordt opgevoerd – werd 85 jaar geleden geboren in Rotterdam, op 16 november 1926. Na het bombardement op zijn geboortestad woonde hij enkele jaren in Breda. Hij studeerde er compositie bij Louis Toebosch en schreef zo’n dertig werken, waarvan sommige nu hun wereldpremière beleven. Bekender werd hij van zijn studie bij Olivier Messiaen en zijn veldwerk in India en Indonesië, wat een weerslag had op zijn muziek.

Hierin plaatst Ton De Leeuw de oosterse notie van ‘het zijn’ tegenover het typisch westerse ontwikkelingsdenken: in zijn composities streeft hij niet naar stuwing en climax, maar belicht hij bestaand materiaal steeds opnieuw, waardoor een meditatieve sfeer ontstaat. Dit komt vooral tot uiting in zijn schitterende koorwerken. Hij wordt niet alleen geëerd met concerten, maar ook met masterclasses van de pianist René Eckhardt, een cursus aan de Volksuniversiteit van Jacques Maassen en een expositie in de Nieuwe Veste in Breda.

Van oudsher richt het in Den Bosch gevestigde November Music zich op de allernieuwste muziek. Ook tijdens deze negentiende editie presenteert men een rijk geschakeerd programma. Zo zoekt het jonge ensemble Clazz de grenzen op tussen gecomponeerde en geïmproviseerde muziek, wekt Astrid Kruisselbrink in haar kameropera The Reclining Woman de sculpturen van Henry Moore tot leven en herdenkt festivalcomponist Yannis Kyriakides in Memoryscape de Turkse invasie van zijn vaderland Cyprus. Trombonist Koen Kaptijn onderzoekt de muzikale mogelijkheden van Liefdes Zegepraal van Belcanto, over een ‘intelligente jonge man’ die ‘onverschillig waarvoor’ zijn leven wil wagen.

Maar het meest zie ik uit naar de productie Whirly Girls van Renske Vrolijk en elektronisch ensemble Electra. Vrolijk schrijft aansprekende muziek in een post-minimalistisch idioom, maar schuwt de traditie niet. Zij brengt een ode aan de luchtvaartpioniers Amelia Earhart en Hanna Reitsch, en neemt, een beetje à la Jacob ter Veldhuis, televisiefragmenten als uitgangspunt voor haar compositie. Lyrische zangpartijen worden ingebed in een pulserende ritmiek, soms doorsneden met stotterende herhalingen. Beeld en muziek vormen een onlosmakelijk geheel en creëren het wonderlijke gevoel je in een arcadisch landschap te bevinden, omgeven door klanken van de modernste techniek. Gaat dat zien!