Weblog: Dag Annelie

Amsterdam, 30-9-2010 – Zojuist hoorde ik het onthutsende nieuws dat de klaveciniste Annelie de Man in de nacht van dinsdag op woensdag in haar slaap is overleden. Enkele maanden geleden werd zij getroffen door een zwaar hartinfarct, waarvan zij met alle macht probeerde te herstellen. Haar komende optreden in November Music zegde ze onlangs af, omdat ze voorzag er in een rolstoel te moeten spelen. Dat zou maar onnodige aandacht voor haar persoon genereren, ten koste van de uitgevoerde werken. Het is Annelie de Man ten voeten uit: haar leven stond in dienst van de muziek, die zij met grote kundigheid en liefde uitdroeg. Haar dood betekent niet alleen een persoonlijk drama voor haar familie en vrienden, maar is ook een klap voor het Nederlandse muziekleven.

Annelie de Man werd in 1943 geboren en studeerde klavecimbel aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Janny van Wering en Bob van Asperen. Na een aantal jaren barokmuziek te hebben uitgevoerd, besloot zij zich toe te gaan leggen op de hedendaagse muziek. Voortvarend als zij was, liet zij subiet haar instrument door een kunstenaar in een superstrak modern jasje steken. Tevens benaderde zij componisten uit binnen- en buitenland om nieuwe stukken voor haar te schrijven. Dit leidde tot een vracht aan schitterende werken voor klavecimbel solo, of in combinatie met andere instrumenten. Samen met de basklarinettist Harry Sparnaay vormde ze het duo Double Action, waarmee ze talloze wereldpremières verzorgde in alle uithoeken van de wereld.

Geleidelijk raakte Annelie de Man zo vergroeid met haar instrument, dat ze zich een leven zonder klavecimbel niet meer kon voorstellen. ‘Ik moet er niet aan denken wat er zou gebeuren als ik om welke reden dan ook niet meer zou kunnen spelen’, vertelde ze mij in 1999 in een programma voor Radio 4. ‘Een klavecimbel heeft een ongelooflijke intensiteit van de klank. Die ontstaat op de millimeter en is nauwelijks beïnvloedbaar. Dat pietepeuterige spreekt me aan, want omdat je weinig expressiemogelijkheden in de klank zelf hebt, moet je een enorm gebaar maken en het zoeken in andere dingen.’

Wie Annelie de Man ooit heeft zien spelen, begrijpt meteen wat zij bedoelde. Met een geweldige virtuositeit, inleving en enthousiasme slingerde zij haar noten de zaal in. Of het nu het opzwepende Frenzy van haar echtgenoot Roderik betrof, het duistere Chatarra van Ton Bruynèl of de gemankeerd swingende Fantango van Jukka Tiensu, onherroepelijk sleepte zij de luisteraar mee in de klankwereld van de onderhavige componist. Een Schotse criticus noemde haar uitvoering van Capriccio I van Bengt Hambaeus ‘superb’ en verwachtte dat het publiek zich en masse de zaal uit zou spoeden om diens cd’s aan te schaffen.

De Mans onbaatzuchtigheid in het promoten van hedendaagse componisten is ongeëvenaard. Niet alleen genereerde zij talloze nieuwe composities, maar ook was zij bestuurslid van de Ton Bruynèl Stichting en van November Music. Jarenlang was zij bovendien een drijvende kracht achter de Suite Muziekweek, en aan het Conservatorium van Amsterdam leidde zij generaties jonge klavecinisten op. In alles wat zij deed straalde zij een enorme betrokkenheid en openheid uit en samen met haar man Roderik bezocht zij vele concerten. Zij becommentarieerde deze op aanstekelijke wijze, in een mengeling van humor en nuchterheid, maar altijd met respect voor componist en uitvoerder. Ik zal haar missen.

Dag Annelie!