Weblog: Balk-ellende

Overstelpend was het aantal reacties op mijn blog 'Balkenherrie', waarin ik onze Minister-president opriep de alom aanwezige geluidsoverlast aan te pakken. In plaats van zijn burgers te beschermen tegen overmatig lawaai, draagt hij er zelf aan bij door mee te rijden in oorverdovende Formule 1 races. Wat me opvalt in de persoonlijke en geschreven reacties, is dat mensen vaak moedeloos en wanhopig zijn, omdat uitbaters van restaurants, cafés, zwembaden en andere publieke ruimtes steevast reageren alsof de klager gek is - jij bent de eerste en enige die klaagt en dus een 'zeurpiet', zoals Jacek constateert.

Vera Illés schrijft dat we plaatsen met ongewenste muziek kunnen mijden. Was het maar zo simpel! Er is bijna geen plek meer zónder achtergrondmuziek. Laatst was ik in Helden-Panningen. Dit Noord-Limburgse dorpje was van onder tot boven volgehangen met luidsprekers, die mij tot in alle uithoeken bestookten met muzak. Als ik mijn toevlucht zocht in een winkel, kreeg ik daar de volgende dreun om mijn oren. 'Vluchten kan niet meer...' spookte het door mijn hoofd en de adrenaline gierde door mijn lijf. Ik onderdrukte de neiging die boxen stuk te slaan, want zoals Annemiek al vaststelde, zou ik in zo'n geval een bekeuring krijgen, niet de veroorzaker van de overlast.

Philip Lindo wijst erop dat we niet alleen voortdurend te maken krijgen met luide muziek van popfestivals, buurtfeesten, asociale medebewoners en weggebruikers, maar dat ook tijdens sportevenementen en in het gewone burgerlijke verkeer het lawaai extreem is toegenomen. We lijden nogal aan 'korte lontjes'. Volgens mij hangt het één nauw samen met het ander. Omdat wij in dit jachtige leven geen moment rust meer krijgen - noch op het auditieve noch op het visuele vlak, want ook het ongewenste beeld rukt steeds verder op - kunnen we niets meer relativeren en schieten bij het minste of geringste ongenadig uit onze slof.

Ik ben ervan overtuigd dat we door de voortdurende blootstelling aan auditieve en visuele prikkeling verworden tot zenuwlijders. De een reageert dit af met horkerig en intolerant gedrag, bij een ander slaat het naar binnen, die wordt geestelijk of lichamelijk ziek. Dat leidt tot een groter beroep op de gezondheidzorg en dus tot hoge kosten voor de maatschappij. Onder het motto 'voorkomen is beter dan genezen' zou Balk-ellende, zoals een anonieme schrijver hem noemde, zich dan ook hard moeten maken voor een publieke ruimte die vrij is van ongevraagd lawaai en beeld.

R. Slikkeveer lepelt het eeuwige verwijt op dat wie klaagt over discostamp zich 'elitair' zou gedragen. Maar dat ik vrees dat het onder Koning Willem-Alexander afgelopen zal zijn met 'beschaafde klassieke muziek' , betekent niet dat ik deze a priori hoger aansla dan popmuziek. Ik bedoel dat klassieke muziek over het algemeen beluisterd wordt in een goed afgeschermde concertzaal, terwijl popmuziek vaak vanuit het open veld middels snoeiharde versterkers tot diep in de nacht en kilometers in de omtrek op ons wordt afgevuurd. Iedereen zijn of haar smaak, maar waarom vindt de ene helft van Nederland dat de andere helft ongevraagd moet 'meegenieten'? Twintig jaar geleden vonden rokers het ook vanzelfsprekend dat we collectief met hen 'meerookten', maar binnenkort wordt roken in openbare gelegenheden verboden.

Naar analogie hiervan vraag ik me af of het überhaupt mag: mensen ongevraagd blootstellen aan (luide) muziek. Dit lijkt me een thema voor juristen en voor Amnesty International. Een mens heeft immers recht op stilte. Toen onze jongens in Uruzgan krijgsgevangenen ongevraagd trakteerden op discomuziek, werd dit opgevat als een vorm van marteling. Dus JP: stop de marteling van ons volk en verlos ons van de Balk-ellende!!!

Thea Derks
publicist en programmamaker Radio 4