Weblog: Het menselijk tekort

Caracal van Herzberg bewerkt tot muziektheater.

Sinds jaar en dag zet de fluitiste Abbie de Quant zich in voor de verbreding van het repertoire voor haar instrument. Dankzij haar ontstonden vele nieuwe composities en daarnaast presenteerde zij werk van minder bekende componisten. Vaak ook combineert zij poëzie met muziek. Enige tijd geleden riep zij de stichting Per Quanti in het leven, die in 2005 de succesvolle productie 'Ik val en ik ruis en ik zing' entameerde. Werden hierin gedichten en schilderijen van Lucebert voorzien van een muzikale achtergrond, in De Caracal wordt de gelijknamige monoloog van Judith Herzberg integraal op muziek gezet.

De Caracal verwoordt op soms hilarische wijze het menselijk tekort. Een vrouw probeert via haar telefoon wanhopig contact te onderhouden met de rest van de wereld. Nu eens moet ze zich de zeurderige Vera van het lijf houden, dan weer wil haar zus haar huis gebruiken voor overspel, even later belt ze flemend haar kapper, om enige menselijke warmte te ervaren. Lijkt de vrouw aanvankelijk de regie aardig in handen te hebben, geleidelijk blijkt zij slechts een speelbal van haar verlangens: ze wacht op een telefoontje van de enige man op wie ze ooit verliefd geweest is. Een jaar geleden sloeg de vlam in de pan, maar uit angst zich te verliezen besloot zij een pauze in te lassen. In de tussenliggende maanden vrijt ze met Jan en alleman, maar 'in mijn hoofd' bleef ze haar Grote Liefde trouw.

De thematiek roept La voix humaine van Poulenc in herinnering, waarin een vrouw via een voortdurend haperende lijn communiceert met een onwillige geliefde. In De Caracal zijn de verwikkelingen iets complexer, maar de uitkomst is dezelfde: de vrouw blijft eenzaam en alleen achter. Het toneelbeeld van Franz Weisz voorziet in een sobere setting, waarin de alt Helena Rasker onrustig bij de telefoon zit, en drie musici vanachter een gaasdoek commentaar leveren op haar gesprekken. In de functionele muziek van Roderik de Man verbeelden vlammende fluitlijnen de woekerende passie van de vrouw, legt een klarinet in zwoele lijnen haar smachtelijke verlangens bloot en fungeren drukke erupties van de accordeon als symbool van haar angst om afgewezen te worden. De tekst wordt grotendeels gesproken, waarbij Helena Rasker ons na een ietwat overhaast begin overtuigend meesleept, zodat we haar groeiende besef dat haar Enige Echte Liefde niet zal bellen, bijna lijfelijk mee kunnen voelen.

Met De Caracal heeft Abbie de Quant een volgende en enthousiasmerende stap gezet in de ontwikkeling van repertoire voor haar instrument. Deze mooie productie verdient een groter publiek dan de kleine zaal van Theater Bellevue toelaat, die met tachtig bezoekers uit zijn voegen barstte

Thea Derks, programmamaker Radio 4 en muziekpublicist