Weblog: Cultureel Lutjebroek

Afgelopen donderdag presenteerde het Fonds Podiumkunsten+ de definitieve adviezen voor de komende vierjarige subsidieperiode. Zoals reeds uitgebreid in de media is besproken, wemelen deze adviezen van de tegenstrijdigheden - zo moet het ene ensemble ‘projectmatiger’ werken, terwijl het andere verweten wordt ‘te projectmatig’ te opereren. Getuigen gezelschappen van een gezonde ondernemingslust, zoals bijvoorbeeld Ton Koopman, die een eigen cd-label opzette om zijn fameuze cantatencycli te kunnen blijven uitbrengen, dan wordt subsidie geweigerd omdat zijn cultureel ondernemerschap ‘zwak’ zou zijn. Slechts 15% van het totale budget van zijn Amsterdam Baroque Orchestra bestaat uit subsidiegeld! Tegelijkertijd krijgt het Orkest van de Achttiende Eeuw, waarvan zakelijk directeur Siewert Verster onlangs opperde dat het eigenlijk wel zonder subsidie zou kunnen, ruim twee ton.

Dat er verschuivingen optreden binnen de muziekwereld, valt op zich te billijken. Natuurlijk moeten nieuwe groepen een kans krijgen en kan men zich afvragen of clubs die niks vernieuwends meer te bieden hebben, blijvend moeten worden ondersteund. Het idee dat er meer geld voor minder ensembles wordt uitgetrokken is daarbij een goed uitgangspunt. Dat men echter internationaal gerenommeerde ensembles, die een visitekaartje vormen voor de kwaliteit van het Nederlandse muziekleven, geen, of veel minder geld toekent, valt niet te verdedigen. Ik denk daarbij aan het eerder genoemde ABO, het Nederlands Kamerkoor, het Asko/Schönberg Ensemble, het Willem Breuker Kollektief en het Ives Ensemble. Deze gezelschappen onderscheiden zich al jaren door hun interessante programmering en hoge uitvoeringskwaliteit.

Dat enkele gevestigde ensembles (o.a. Nederlands Blazers Ensemble, Nieuw Ensemble, Combattimento Consort, Camerata Trajectina) er geld bij krijgen, juich ik toe. Maar de nieuwkomers zijn over het algemeen kleine kamermuziekgroepen, geen groots opgezette ensembles die zich hard maken voor de allernieuwste en de alleroudste muziek. In hoeverre het handig was van het Asko Ensemble en het Schönberg Ensemble om voortaan als één geheel door het leven te gaan, laat ik in het midden. Maar om hen nu meteen 25% van hun oorspronkelijke budget af te pakken, gaat wel heel erg ver. Geef ze tenminste het voordeel van de twijfel.

Overigens is de term ‘advies’ verraderlijk, want beroep is slechts mogelijk op procedurele gronden. Zelfs de kamerleden kunnen niet meer ingrijpen, Minister Plasterk heeft het laatste woord. Ik vind dat hij alle grote ensembles die hun kwaliteit en diversiteit over een langere periode bewezen hebben, moet opnemen in de basis-infrastructuur, zodat hen de vierjaarlijkse, beschamende dans om de subsidiepotten bespaard blijft. Ik roep bovendien Minister Verhagen van Buitenlandse Zaken op, voor deze clubs in de bres te springen: zij vormen immers een exportproduct van topniveau. Als nu niet snel wordt ingegrepen, verwordt ons land tot een Cultureel Lutjebroek.