Weblog: De Canadezen komen

Amsterdam, 19 nov 2008- Met een prachtig concert opende gisteren het vijfdaagse Shift Festival in Muziekgebouw aan ’t IJ, waarin kunst uit Canada en Nederland worden samengebracht  Het Nederlandse Asko/Schönberg Ensemble, de Vlaamse dirigent Etienne Siebens en de Canadese sopraan Barbara Hannigan presenteerden werken van drie Canadese en een Nederlandse componist. De tegenwoordig in Nederland wonende Hannigan excelleerde in het mysterieuze Lettura di Dante van Claude Vivier, waarin zij verborgen achter een gaasdoek fragmenten voordroeg uit de Divina Commedia. Kernfrase was de door Vivier zelf toegevoegde uitroep ‘Ho visto Dio’ (Ik heb God gezien), een magisch moment, waarop Hannigan opeens zichtbaar werd en eerst de tekst in gebarentaal bracht, alvorens deze extatisch te zingen.

Dit werk vormde een welluidende opmaat voor een rijk geschakeerd festival, waarin initiator Jennifer Waring van het Canadese Continuum Ensemble zoekt naar raakvlakken en verschillen tussen de Nederlandse en Canadese cultuur. Tijdens de inleiding vertelde ze dat het idee ontstond toen ze enige jaren geleden onderzoek deed bij de Stichting Gaudeamus. Zij kwam tot de conclusie dat de ruime subsiemogelijkheden hier te lande een positieve uitwerking hebben op kwantiteit en kwaliteit van de nieuwe muziek en de andere kunsten. Een benijdenswaardige situatie, aangezien kunstenaars in Canada veel meer zijn aangewezen op particuliere fondsen.

En passant ontdekte Waring dat Nederlanders warme banden koesteren met Canada. Na de Bevrijding in 1945 werden ruim vijfduizend Canadese liefdesbaby’s geboren en bovendien staken hele contingenten gelukszoekers de oceaan over, om in het land van hun bevrijders een nieuw bestaan op te bouwen. Dat in Canada de cultuur minder bloeit dan in Nederland, wijt zij aan het feit dat de emigranten veelal boeren waren, die zich vestigden in afgelegen gebieden. Pas de laatste jaren groeit het besef dat kunst ertoe doet en van overheidswege ondersteund moet worden. Tijdens het festival hoopt Waring een voor beide landen vruchtbare uitwisseling tot stand te brengen, maar helaas achtte het Canadese Ministerie van Buitenlandse Zaken dit vooralsnog geen subsidie waard. Wellicht dat men door de kracht van de programmering alsnog wordt overtuigd.

Mijn vraag tijdens de inleiding of er zoiets bestaat als een typisch Canadese of Nederlandse manier van componeren, kon Waring helaas niet beantwoorden. De in Toronto wonende componist James Rolfe roemde de vrijheid van denken en de speelsheid van componisten als Guus Janssen en Louis Andriessen. Ook tijdens het concert bleek het moeilijk scheidslijnen te trekken, wellicht geen wonder in deze geglobaliseerde tijden. Als er al raakvlakken waren, dan vooral tussen de Duits-Canadese Michael Oesterle, de Canadese James Rolfe en de Nederlandse Corrie van Binsbergen, die allen refereerden aan bestaande muziek.

In Ask You Dance Me van James Rolfe betrof dit verwrongen citaten van Beethoven, the Temptations en Public Enemy, terwijl Oesterle in zijn swingende Coureurs des bois Barokdansen en volksmelodieën verwerkte. Een schitterend slot vormde Side Note: Howard Report, Page 30 van Corrie van Binsbergen, waarin zij moeiteloos switcht tussen aanstekelijke ballroommuziek, herkenbare popmelodieën en de grote intervalsprongen die zo typisch zijn voor veel nieuwe muziek. Bijgestaan door een alert en vurig spelend Asko/Schönberg, croonde, zong en zuchtte Barbara Hannigan onbegrijpelijke teksten die ooit in haar spambox belandden. Meeslepend, grappig en bij wijlen ontroerend. Dit openingsconcert doet mij verlangend uitzien naar de rest van het Shift Festival.