Weblog: Oude muziek with a bang

Utrecht, 7-9-2009 – Het Festival Oude Muziek werd zondagavond afgesloten met een letterlijk en figuurlijk vlammend concert van het Italiaanse ensemble La Risonanza. Onder leiding van oprichter en klavecinist Fabio Bonizzoni brachten musici en solisten een zinderende uitvoering van het oratorium La Resurrezione, waarmee de 23-jarige Händel in 1708 hoge ogen gooide in het paleis van zijn opdrachtgever Francesco Ruspoli. Lucifer gaat een vergeefse strijd aan met een engel die de wederopstanding van Christus verkondigt. De schitterend sonore bas Sergio Foresti vond een prachtig contrapunt in de sopraan Maria Grazia Schiavo, die haar halsbrekende coloraturen met bewonderenswaardige souplesse en overgave over het voetlicht bracht. Bij de toegift – Händels Music for the Royal Fireworks – barstte in Vredenburg Leidsche Rijn een heus vuurwerk los, dat het massaal toegestroomde publiek veel oh’s en ah’s ontlokte. In totaal trok het festival 37.000 bezoekers.

Een ander hoogtepunt waren de late strijkkwartetten van Beethoven, die door het speciaal hiertoe geformeerde Narratio Kwartet subtiel en ingeleefd werden uitgevoerd op authentieke instrumenten. Met grote zorg en toewijding wisten de vier strijkers de lastige lijnen inhoorbaar te maken en het vaak dichte weefsel transparant te houden. Het nieuwbakken ensemble deed zijn naam eer aan door het publiek ‘een gesprek van vier intelligente mensen’ voor te schotelen, zoals Goethe het genre ooit omschreef. Ook de concerten van Ton Koopman, Frans Brüggen en Philippe Herreweghe waren bepaald niet te versmaden. Interessant te ervaren hoe de extraverte Koopman zijn Amsterdam Baroque Orchestra ingetogen door twee symfonieën en een orgelconcert van Haydn voerde, terwijl de introverte Herreweghe flamboyante interpretaties van Mendelssohn ten beste gaf.

Dit laatste nog door Jan van den Bossche geprogrammeerde festival eindigde dus ‘with a bang’ en ik constateer slechts één minpuntje. Hoewel ook aandacht werd besteed aan geestverwanten van de centrale componisten Purcell, Händel, Haydn en Mendelssohn klonk er geen noot van Fanny Mendelssohn. Zij was niet alleen Felix’ inspiratiebron en klankbord, maar ook een in eigen tijd zeer gewaardeerde componist, die hoogstwaarschijnlijk het Lied ohne Worte ontwikkelde. Toch werden in dit genre wel werken van Felix maar niet van Fanny uitgevoerd. Ook in het recital van de tenor Hans Jörg Mammel en de fortepianist Arthur Schoonderwoerd ontbraken liederen van Fanny. En dat terwijl Felix ooit aan Queen Victoria moest bekennen dat ‘zijn’ door haar meest bewonderde lied niet door hem, maar door zijn zus was gecomponeerd. Ook het RIAS Kammerchor verzuimde in zijn programma met ‘Gartenmusiken’ Fanny’s koorwerken voor de buitenlucht uit te voeren. Een festival dat zegt aan waarheidsvinding te doen maakt met dergelijke omissies geen goede beurt.

Ik hoop dat de nieuw aangetreden directeur Xavier Vandamme de componerende dames niet opnieuw achter een allesverhullende chador zal verbergen. In 2010 stelt hij de Franse Barok centraal. Een uitgelezen kans om het publiek kennis te laten maken met componisten als Julie Pinel en Elisabeth Jacquet de la Guerre. Deze laatste was in dienst van de Zonnekoning en schreef een vracht aan schitterende cantates en klavecimbelwerken. Door tijdgenoten werd zij op gelijke hoogte gesteld met Lully en Marais. Ook onze eigen Belle van Zuylen zou niet mogen ontbreken. Zij frequenteerde de Franse salons en werd bekend vanwege haar correspondentie met Benjamin Constant en Madame de Staël. Veel van haar composities gingen verloren, maar er zit een veelbelovende ontwikkeling in de stukken die wel bewaard bleven. Het zou typisch iets voor dit festival zijn om een van haar verloren gewaande theaterwerken op te sporen en alsnog op de planken te brengen, zodat we eindelijk een waardig oordeel kunnen vellen over haar muziek.

Dus Xavier: ik zie uit naar het komende festival, waarin je hopelijk ‘das ewig männliche’ van je af weet te schudden!