Weblog: In de reiskoffer

Amsterdam/Gent, 1-7-2010 – Elk jaar is het weer een vraag: wat gaat er mee aan lees- en luistervoer in de vakantiekoffer, die niet te vol mag raken. Nu is ‘vol’ een rekbaar begrip: wie er met een caravan op uitgaat hoeft minder op ruimte en gewicht te letten dan wie met een tentje op zijn rug of achterop de fiets op trektocht gaat. Voor die laatste categorie zijn inmiddels praktische oplossingen voorhanden: wie niet kan slepen met stapels cd’s, laadt deze op zijn iPod en wie geen boeken mee wil zeulen, neemt zijn e-reader mee. Niets staat ons in de weg om een vakantie lang te onthaasten met de prachtigste muziek en de boeiendste lectuur. Hierbij twee tips voor cd’s die u niet mag missen.

Ten eerste The Spirit of Venice van blokfluitensemble Brisk, dat al vijfentwintig jaar interessante projecten brengt rond oude en nieuwe muziek. Dit keer zet men het vroege Venetië centraal, met uiteenlopende componisten als Andrea Gabrieli (van de beroemde meerkorigheid in de San Marco), Antonio Vivaldi en Francesco Bendusi. Hoe verschillend ook, alle stukken bruisen van ritmische levendigheid en laten virtuoze melodielijnen als watervalletjes over elkaar buitelen. Brisk speelt met een bewonderenswaardige puntigheid en flair, organisch als één ademend lichaam.

Speciaal voor deze cd componeerde Renske Vrolijk haar Ghost Wall. Venetië roept bij haar beelden op van oude gebouwen die achter hun muren geheimen verbergen – zoals stemmen van overleden personen. Om die verloren klanken terug te roepen verwerkt zij door Johannette Zomer gezongen madrigalen uit de renaissance, die zij digitaal door het blokfluitweefsel vlecht. Vogelgekwetter en gedragen cantilenen van de fluiten worden doorsneden met spookachtig gefluister, ratelende steentjes en flarden aanzwellend en wegebbend gezang. Je waant je in de krochten van een kasteel, waar een opgesloten vrouw om vrijheid smeekt. Dit zinsbegoochelende stuk is het mooiste van de cd.

Al even prachtig is Het Lam Gods Bezongen, een cd-dvd van het Vlaamse vocaal ensemble Aquarius. In 1985 opgericht door Marc De Smet bracht het aanvankelijk uitsluitend hedendaagse muziek, maar ging het gaandeweg ook steeds meer oude muziek uitvoeren. De zeventien stukken op deze uitgave omspannen anderhalf millennium – van het Gregoriaans uit de zesde eeuw via Hildegard von Bingen, Henry Purcell, Anton Bruckner en Francis Poulenc tot en met de nog levende Henryk Górecki en Arvo Pärt.

Dynamiek en frasering van Aquarius zijn voorbeeldig en door zijn heldere en homogene koorklank weet men bovendien de zeer uiteenlopende stukken tot een eenheid te smeden. Of dit nu het eenstemmige Gregoriaans betreft, de renaissance-polyfonie, de harmonische muziek uit de negentiende eeuw of de op Russisch-orthodoxe meerstemmigheid teruggrijpende Pärt. Het koor ontbeert elk effectbejag en zuigt je onherroepelijk mee in zijn ingeleefde tekstuitdrukking; de warme akoestiek doet de klanken ten hemel stijgen.

Op de bijgevoegde dvd vertelt Peter Schmidt, kanunnik van de Sint Baafskathedraal in Gent over de thematiek van het Lam Gods en het gelijknamige retabel van Jacob van Eijck aldaar. Zijn korte inleidingen gaan vooraf aan de gezangen en geven een goed inzicht in het ontstaan en de betekenis van dit drieluik. Terwijl Schmidt vertelt zien we hiervan detailopnames, en beelden van de Sint Baafskathedraal. De koorpassages illustreren hoe toegewijd de zangers hun partijen vertolken. Aquarius is minder bekend dan Collegium Vocale Gent of het Huelgas Ensemble, maar steekt hen qua klankschoonheid naar de kroon.

Beide uitgaven verdienen het ook na de vakantie nog vaak gehoord en gezien te worden.