weblog Vanachter de geraniums

Amsterdam, 18-12-2010 –  In plaats van achter de spreekwoordelijke geraniums te gaan zitten, richt Ig Henneman (1945) op haar vijfenzestigste een sextet op, ‘Kindred Spirits’, met onder anderen de klarinettist Ab Baars en de pianiste Marilyn Lerner. Hiermee maakt ze een tournee die a.s. zondagmiddag eindigt in het Bimhuis. Ze speelt met haar kersverse ensemble niet alleen nieuwe composities, maar laat ook verwante musici aan het woord. Zo brengen de violiste Heleen Hulst en de pianist Gerard Bouwhuis de première van haar eigen Chants en vertolkt Reinbert de Leeuw een sonate van de door haar bewonderde Galina Oestvolskaja. Na afloop speelt de saxofonist Michael Moore voor DJ.

Henneman begon haar carrière zo’n vijfenveertig jaar geleden als violiste en later altvioliste in het ASKO Ensemble. ‘Ik zat nog op het conservatorium, maar had niks met die topsport op de viool. Ik wilde liever nieuwe dingen ontdekken, zoals dat bij het ASKO gebeurde. We speelden bijvoorbeeld het celloconcert van Ligeti, vers van de pen. Het is nu ondenkbaar, maar in de jaren zestig waren wij zo’n beetje de enigen in Nederland die dat soort muziek uitvoerden’, zei Henneman hierover.

Uit een behoefte aan een dagelijkse muziekpraktijk trad Henneman in 1977 toe tot de vrouwenband F.C. Gerania, die aanvankelijk jazzcovers speelde, maar gaandeweg de rock-kant opging. Steeds vaker ging zij hiervoor eigen stukken schrijven en toen de band in 1985 ophield te bestaan, besloot ze voortaan als fulltime componist verder te gaan. Zij formeerde vele ensembles, zoals het Ig Henneman kwartet/kwintet/tentet, het Queen Mab Trio en het duo Ab Baars/Ig Henneman, waarin ze steevast samenwerkte met musici die zowel in de geïmproviseerde als in de gecomponeerde muziek hun sporen verdiend hebben. Anders dan veel collega’s is zij ook altijd zelf uitvoerder gebleven.

Een tweede constante in het werk van Henneman is haar liefde voor kunst en cultuur. Voor het Ig Henneman Tentet componeerde ze subtiele liederencycli op gedichten van onder anderen Emily Dickinson, Albertina Soepboer en Guido Gezelle. Maar voor welke bezetting zij ook schrijft, altijd is er die heldere, open klank, waarbij elk instrument de ruimte krijgt zich te ontplooien. Nooit zul je bij haar ondoordringbare notenmassa’s aantreffen, net zomin als het door velen als ‘plink-plonk’ ervaren nerveus heen en weer springen tussen hoge en lage registers. Hennemans muziek wordt gekenmerkt door een zekere kaalheid, die overeenkomsten vertoont met het Nederlandse polderlandschap.

Haar composities zijn ook verwant aan de kunstwerken van haar broer Jeroen Henneman, die een al even transparante, welhaast zakelijke uitstraling hebben. Ig Henneman liet zich enkele jaren geleden door de kunstwerken van Jeroen inspireren in het project ‘Strepen, music and image in concert’, waaraan ook de cineaste Carrie de Swaan meewerkte. Het resultaat verscheen op dvd. Bij sommige composities zien we slechts een still van een van Jeroens kunstwerken, bij anderen is hij tegelijkertijd met de musici aan het werk. Zo zien we hem tijdens Righe per corde lange, grijze strepen trekken op een wit doek, die gelijk opgaan met uitgerekte lijnen van de strijkers. Aan het einde is het schilderij Gevelwanden voltooid. Een fraai staaltje interactie tussen muziek en schilderkunst.

Bij haar vijfenzestigste verjaardag verschijnen een cd-box en een boekje over Ig Henneman, die al een kwart eeuw haar eigenzinnige weg volgt op het raakvlak tussen gecomponeerde en geïmproviseerde muziek. Dus kom achter de geraniums vandaan en sla uw slag!