Eine florentinische Tragödie
De rijke koopman Simone komt thuis van een zakenreis en treft daar zijn echtgenote Bianca aan  in het gezelschap van de Florentijnse prins Guido Bardi. Hij verkoopt Guido een mantel en biedt de prins alles aan wat zich in zijn huis bevindt. Guido kiest dan voor Bianca. Simone neemt zijn vrouw dan mee naar haar kamer en vraagt haar om daar te gaan spinnen, maar dat weigert ze.
Als Simone haar kamer verlaat, verklaart Bianca dat ze Simone haat en dat ze zou willen dat hij dood was. Simone hoort dit. Hij laat zijn vrouw alleen met Guido. Het tweetal zweert elkaar zijn liefde. Als Guido weer naar huis wil, daagt Simone hem uit tot een duel: eerst met zwaarden en dan met dolken.
Simone overwint Guido in een gevecht en wurgt hem. Bianca, vol bewondering voor de kracht van haar echtgenoot, rent op hem af en omarmt hem. De twee echtelieden zijn herenigd.

Gianni Schicchi

De familieleden betuigen hun gehuichelde deelneming met het overlijden van Buoso Donati. Al gauw wordt er gefluisterd dat deze zijn gehele vermogen heeft nagelaten aan het klooster. Zij zoeken wanhopig naar het testament. Rinuccio vindt het, maar weigert het openbaar te maken aan zijn tante Zita, tenzij zij met zijn voorwaarden instemt. Als het in hun voordeel is moet zij hem toestemming geven om met de dochter van Schicchi, Lauretta, te trouwen. De Donati familie kijkt neer op Schicchi omdat hij een relatieve nieuwkomer is in Florence. Zita stemt toe (het kan haar niet schelen met wie Rinuccio trouwt, zo lang als het testament haar maar rijk maakt), en leest het testament terwijl Rinuccio Schicchi laat komen. Als het testament het gerucht bevestigt is iedereen furieus. Zij weigeren Rinuccio gezamenlijk toestemming om te trouwen en verwerpen boos zijn suggestie dat Schicchi, die bekendstaat om zijn slimme oplossingen, hen zou kunnen helpen.

Schicchi en Lauretta krijgen een koude ontvangst. Schicchi, die ziet hoe teleurgesteld de familie is, gaat ervan uit dat Donati weer opgeknapt is. Hij wordt geïnformeerd over de juiste toedracht, en probeert vervolgens iedereen te troosten met het vooruitzicht van de erfenis. Zita legt Schicchi's de situatie uit, en weigert nogmaals in te stemmen met een huwelijk. Rinuccio smeekt Schicchi hem te helpen. Schicchi echter, boos geworden door deze ontvangst, weigert de familie te helpen. Zijn dochter weet hem desondanks over te halen met de beroemde aria O mio babbino caro. Schicchi leest het testament en verklaart dat er niets tegen gedaan kan worden. Dan, bij nader inzien, zendt hij zijn dochter weg, zodat zij onwetend blijft van wat hij gaat voorstellen. Schicchi geeft eerst opdracht het lichaam van Donati te verplaatsen naar een andere kamer en laat de vrouwen het bed opnieuw opmaken. Hij verzekert zich ervan dat nog niemand anders op de hoogte is van het overlijden, maar voordat hij kan uitleggen wat hij van plan is meldt de dokter zich. De familieleden houden hem tegen terwijl Schicchi de stem van Donati imiteert en de dokter vertelt dat hij zich beter voelt. De dokter vertrekt daarop, terwijl hij zichzelf roemt om zijn talenten. Dan legt Schicchi zijn plan uit: hijzelf zal zich als Donati voordoen en een nieuw testament dicteren.

Rinuccio gaat de notaris halen. De familie gaat akkoord met de verdeling van de bezittingen, met uitzondering van Donati’s ezel (de beste die er in heel Toscane te vinden is), de molens, en het huis. Ze komen overeen dat Schicchi zal beslissen aan wie deze bezittingen toebedeeld zullen worden, maar een voor een keren ze terug om hem te beloven dat zij hem ruim zullen belonen als hij hen de bezittingen zal toebedelen. Schicchi gaat met elke poging tot omkoping akkoord, maar herinnert ieder van hen aan de straf voor dit bedrog: het verlies van een hand en definitieve verbanning uit Florence. De notaris arriveert met de getuige. Schicchi dicteert dat hij een zeer bescheiden begrafenis wil, en maakt een legaat voor een zeer mager bedrag voor het klooster, en vervolgens neemt hij de overeengekomen verdeling op in het testament; de familieleden spreken er allemaal hun waardering over uit. Maar dan schenkt Schicchi de ezel, de molens en het huis een voor een aan zichzelf, dit tot woede van de familie. Nadat de notaris is vertrokken smijt hij iedereen het huis uit. Ze kunnen er geen van allen iets aan doen behalve bij elkaar te rapen wat ze kunnen meenemen. Nu dat Schicchi Lauretta haar bruidsschat kan geven is er geen beletsel meer voor haar huwelijk met Rinuccio. De geliefden omhelzen elkaar terwijl Schicchi bewogen toekijkt. Hij richt zich daarop tot het publiek en vraagt of dit geen goede besteding van Donati’s geld is. Dante heeft hem vanwege deze streek naar de hel verbannen, maar hij hoopt op een milder oordeel van het publiek.