Facebook
Twitter
Google +
Luister live
Geen info beschikbaar
Afspeellijst
Afspeellijst
Uw afspeellijst is leeg
    huidig werk:
    Opium (AVROTROS)

    Gepresenteerd door:

    Jan Mom, Andrea van Pol

    MA | DI | WO | DO | VR

    22:30 - 00:00

    In De Torenkamer van VondelCS wordt wekelijks een jonge kunstenaar 'opgesloten' om, niet afgeleid door dagelijkse prikkels, te werken aan een magnum opus. Er is dagelijks contact met de kunstenaar in de uitzending en op vrijdag haalt Andrea van Pol de kunstenaar op uit De Torenkamer en wordt het voltooide werk gepresenteerd.

    Via ons Instagram account houden de kunstenaars je op de hoogte van hun voortgang:

    Torenkamer

    Jelko Arts

    Jelko Arts heeft de Torenkamer inmiddels verlaten.

    Beluisteren

    Even voorstellen
    Jelko Arts had in een ver verleden een cabarettrio, maar staat inmiddels als schrijver op het podium. Hij stond in de finale van Write Now! en is oprichter van literair festival Boek op de Bank. Jelko is onderdeel van het agentschap Literair Productiehuis Wintertuin én de eerste helft van schrijversduo Arts & Lentes.

    Jelko zoekt in verhalen en gedichten altijd naar mensen die het met elkaar moeten zien te redden. Onbekenden, toevallige buurmannen of klasgenoten uit een ver verleden: mensen die elkaar wel kennen, maar niet echt.

    Torenkamerplan
    Ik wil de week in de Torenkamer gebruiken om (eindelijk!) research te doen naar mensen met een hobby. Ik ben zelf een LEGO-bouwer: ik maak kastelen, landschappen en voertuigen van legosteentjes en die hobby deel ik met mede-fans. Dat fascineert me enorm: ik deel mijn hobby met mensen uit mijn stad en uit de wereld. Dankzij het internet kan ik dagelijks met mede-hobbyisten communiceren en ook offline zien we elkaar. Bij landelijke clubdagen of op internationale legobeurzen: ik heb hele weekenden in hotels geslapen met nagenoeg onbekenden, met mensen die ik alleen via een forum ken. Waarom wil ik mijn hobby zo graag delen? Waarom wil ik horen bij een club waar niemand elkaar goed kent? Mijn doel is om deze subcultuur in een verhaal te vangen.

    • Jelko Arts - Mijn zolder

      dinsdag 12 april 2016

      De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

      Jelko Arts - Mijn zolder

      Jelko Arts (1991) had ooit een cabarettrio, maar staat inmiddels als schrijver op het podium. Hij schrijft poëzie en proza, mengt literatuur met theater en is de eerste helft van schrijversduo Arts & Lentes. Hij is onderdeel van het agentschap van Literair Productiehuis Wintertuin. Site: www.artsenlentes.nl.
      Foto: SchulteSchultz Fotografie

      Beluisteren
    • Jelko Arts - Lies

      woensdag 10 februari 2016

      De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

      Jelko Arts - Lies

      Jelko Arts (1991) had ooit een cabarettrio, maar staat inmiddels als schrijver op het podium. Hij schrijft poëzie en proza, mengt literatuur met theater en is de eerste helft van schrijversduo Arts & Lentes. Hij is onderdeel van het agentschap van Literair Productiehuis Wintertuin. Site: www.artsenlentes.nl.

      Beluisteren
    • Jelko Arts - Kappers

      woensdag 20 januari 2016

      De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

      Jelko Arts - Kappers

      Jelko Arts (1991) had ooit een cabarettrio, maar staat inmiddels als schrijver op het podium. Hij schrijft poëzie en proza, mengt literatuur met theater en is de eerste helft van schrijversduo Arts & Lentes. Hij is onderdeel van het agentschap van Literair Productiehuis Wintertuin. Site: www.artsenlentes.nl.

      Beluisteren
    • Jelko Arts - Hannah

      woensdag 9 december 2015

      De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

      Jelko Arts - Hannah


      Jelko Arts (1991) had ooit een cabarettrio, maar staat inmiddels als schrijver op het podium. Hij schrijft poëzie en proza, mengt literatuur met theater en is de eerste helft van schrijversduo Arts & Lentes. Hij is onderdeel van het agentschap van Literair Productiehuis Wintertuin. Site: www.artsenlentes.nl.

      Beluisteren
    • Jelko Arts - Hakan

      donderdag 5 november 2015

      De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

      Jelko Arts - Hakan

      Jelko Arts (1991) had ooit een cabarettrio, maar staat inmiddels als schrijver op het podium. Hij schrijft poëzie en proza, mengt literatuur met theater en is de eerste helft van schrijversduo Arts & Lentes. Hij is onderdeel van het agentschap van Literair Productiehuis Wintertuin. Site: www.artsenlentes.nl.

      Beluisteren
    • De Torenkamer - Jelko Arts - Dag 4

      Het is al donderdag. Ik stuurde deze week een berichtje naar een legobouwer die ik ken van een forum. Gisteren heb ik hem gesproken en ik schreef er het volgende over.

      Collega’s en het brandalarm

      We hadden elkaar wel eens gesproken op een clubdag, M. en ik. Het was een soort tentoonstelling, op een zondag in een lege gymzaal: M. en ik stonden tegen hetzelfde dranghek geleund en bekeken elkaars meegenomen kunstwerken. Terwijl hij mijn nieuwste kasteel bewonderde keek ik naar een trekschuit, die hij op schaal had nagebouwd.

       ‘Knap gedaan,’ zei ik.

       ‘Jij maakt ook mooie dingen,’ zei hij.

      Dat was alles. Hij was misschien twee keer zo oud als ik, hij droeg een overhemd en ik een slobbertrui: we deelden alleen een hobby. Daarna ben ik hem op het forum gaan volgen – of eigenlijk: zijn bouwwerken. We hebben elkaar niet meer gesproken. Ik had het legopoppetje dat M. als profielfoto gebruikt vaker gezien dan zijn gezicht, zal ik maar zeggen.

      Op het forum bespreken legobouwers hun bouwwerken: we geven feedback, soms deelt iemand een nieuwe bouwtechniek of we wijzen elkaar op aanbiedingen. Ik ben niet heel actief, het is vooral leuk om op de hoogte te blijven van goede bouwers. Al zie ik dus maar zelden hun gezichten. Zelf bouw ik al een paar jaar niet meer. Ik schrijf:ik probeer nog steeds mooie dingen te maken, maar nu zonder nopjes. Ik wilde al heel lang mijn fascinatie voor de gekleurde legosteentjes beschrijven, maar ik vond nooit de vorm. Afgelopen maandag heb ik M. een bericht gestuurd. Ik heb hem uitgelegd dat ik research aan het doen was. Of hij met me van gedachte wilde wisselen. Ik koos voor M. omdat ik het gevoel had dat het klikte, in die twee zinnen bij het dranghek. Ik stelde voor om alleen iets te gaan drinken: dan kon ik vertrekken als het ongemakkelijk zou worden, zonder dat ik eerst mijn bord leeg hoefde te eten. Op zijn verzoek spraken we toch af in een restaurantje. Gisterenavond stapte ik in de trein, op weg naar Den Haag. Ik voelde een vorm van spanning die ik me herinner van de brugklas. Iets in ons wordt nooit ouder.

      We gaven elkaar een hand. M. was statiger dan ik had onthouden en ik vroeg me af of hij altijd al een bril had gehad. Had het legopoppetje van zijn profielfoto een bril? Ik had gedacht dat we direct stil zouden vallen, maar dat gebeurde niet. Je praat op zo’n moment vrij makkelijk, vooral als er veel te zien is. We bespraken eerst het interieur, vervolgens de ober en de menukaart. Toen vroeg ik of hij het niet gek vond om met een onbekende af te spreken.

       ‘Ja,’ zei M. eerlijk en hij wreef over zijn kin. ‘Maar ik was geboeid. Toen ik zo oud was als jij had ik ook niets te verliezen.’

       ‘Maar je kent me niet,’ zei ik.

       ‘Misschien niet, nee,’ antwoordde hij.

       ‘Je vindt van wel?’

      M. haalde zijn schouders op: ‘Luister, we hebben een half uur staan praten over onze hobby. Iemand op één vlak kennen is ook kennen.’

      De ober kwam onze bestelling opnemen. Ik vroeg me af wat hij van ons zou denken: een twintiger en een veertiger die elkaar uitdagend aan zaten te kijken. Ik bestelde de pasta, M. koos daarop de eend.

       ‘Ik heb collega’s die ik elke dag zie,’ vervolgde hij. ‘En altijd in dezelfde setting. Op de eerste dag leer je ze kennen, in de eerste week krijg je ze door en na de eerste maand komt er niets nieuws meer bij.’

       ‘Dat is mooi gezegd,’ zei ik en ik moest lachen.

       ‘Pas als het brandalarm afgaat komt er nieuwe kennis bij,’ zei M. en hij knipoogde.

      Toen de ober onze borden op tafel zette stelde M. een vraag die hij al een tijd wilde stellen, geloof ik.

       ‘Waarom moet een student als jij zo nodig een boek schrijven over lego?’

       ‘Ik ben afgestudeerd,’ zei ik snel.

       ‘Waarom lego?’ herhaalde hij.

       ‘Daar probeer ik achter te komen.’

       ‘Ik weet wel een reden,’ zei M. geamuseerd. Ik lachte en ik zei dat hij me daarmee heel wat denkwerk zou besparen.

       ‘Komt-ie,’ en hij leunde achterover: ‘Het gaat jou om de controle. Ik heb gezien hoe precies jij een poppetje neerzet. Jij kunt met legosteentjes bouwen wat je wilt. En die controle zie je terug op het internetforum: je kunt er anoniem zijn, maar ook het achterste van je tong laten zien. Het forum en de poppetjes zijn allebei werelden en in beide ben jij de baas.’

       ‘Misschien,’ zei ik en ik schraapte een restje pasta op mijn vork. ‘Maar als het echt om controle ging zou ik niet met een totaal onbekende gaan eten, toch? Ik heb tijdens legobeurzen op hotelkamers geslapen met mensen die ik niet ken, ik ben op mijn zestiende met een vreemde meegereden naar Keulen voor een tentoonstelling. Nee, volgens mij zit er meer achter dan de behoefte aan controle.’

       M. schudde zijn hoofd.

       ‘Ik weet het niet.’

       ‘Ik had gehoopt dat je een alternatief had.’

      We hebben het de rest van de avond niet meer over bouwen gehad. Wel over mijn afstuderen en mijn huidige baan. M. heeft blijkbaar ook in Nijmegen gewoond, hij kende nog een aantal kroegen. Ik vertelde over mijn vriendin en over onze plannen om samen te wonen. M.’s dochter woont net op kamers, vertelde hij, en dat is moeilijk.

       ‘Met wie ga je eigenlijk nog meer afspreken?’

       ‘Met niemand,’ zei ik. ‘Ik heb alleen jou een berichtje gestuurd.’

       ‘Ah,’ antwoordde M. en hij keek nadenkend voor zich uit.

      Toen kwam de ober onze borden halen en vielen we toch even stil. M. verexcuseerde zich even en vertrok richting toiletten. Ik dacht na.

      In de trein ontdekte ik alsnog een notitieblok ik mijn rugzak.

       Een subcultuur draait om geruststelling, schreef ik. Niet om de geruststelling dat er andere mensen zijn met dezelfde hobby, maar om de gedachte dat we het best redden. Je redt het wel op een clubdag waar je niemand kent, als het brandalarm afgaat of als we een hotelkamer moeten delen. Stap een sporthal binnen met honderd totale onbekenden en binnen een half uur vinden we iemand met wie we een avond kunnen praten. Ik keek door het treinraam naar buiten: ik reed van Den Haag naar Amsterdam, twee steden waar ik allebei niet woon. Het is geruststellend dat we blijkbaar altijd en ongemerkt iemand vinden met wie het klikt. Maar het is nog veel geruststellender dat je iemand daar geen jaren hoeft te kennen.

    • De Torenkamer - Jelko Arts - Dag 3

      woensdag 14 oktober 2015

      Woensdag. Ik heb net de twee blogs van gisteren teruggelezen en ik vond ze erg abstract. Het mag in goed Nederlands wat to-the-pointer. Daar gaan we dan, het wordt lang. 

      Ik heb me dus voorgenomen om te werken aan een verhaal over lego-fans. Ik had op maandag nog het idee dat ik vrijdag zou vertrekken met een compleet plan voor een roman. Het verhaal zou in grote lijnen uitgedacht zijn, met de belangrijkste scènes, de hoofdpersonages en het decor, zodat ik vervolgens thuis kon beginnen aan het echte werk. In de praktijk slaat zo’n plan nergens op. Het is te groot, te abstract en te gestructureerd. Ik heb mijn plan bijgesteld: ik ga stapsgewijs zoveel mogelijk ideeën verzamelen en toewerken naar één openingsscène. Alle inspiratie voor extra scènes, personages of toekomstige alinea’s is mooi meegenomen. Op dag 1 en 2 heb ik dus zoveel mogelijk informatie opgezogen. Ik klikte door een aantal YouTube-interviews, las wat bouwverslagen en bekeek de documentaire A LEGO Brickumentary. Die laatste leverde een inzicht op. 

      Bijna achteloos vertelt de documentaire dat de geschiedenis van lego door één uitvinding compleet veranderde: het minifiguurtje. De introductie van de mens in een wereld vol steentjes maakte lego meer dan alleen constructiemateriaal. Het speelgoed werd een manier van verhaal vertellen. Kinderen kregen de kans om, nog voor ze konden praten of schrijven, zelf een verhaal te maken. Ik voelde me direct aangesproken. Het was het gloednieuwe minifiguurtje dat eindelijk waarde gaf aan lege huizen en kastelen. De mens is de maat der dingen, zei Protagoras. We kennen de wereld alleen in relatie tot onszelf. 

      En dat is waar LEGO en literatuur elkaar raken. Als ik een boek lees, zie ik altijd personages, geen mensen. Mensen willen van alles, maar we handelen niet altijd met een reden, doen dingen soms omdat we nu eenmaal hier zijn. Personages niet. Geen enkel personage ‘is er nu eenmaal’. Ze willen iets en hebben daar een reden voor, doelloos is er in de kunst niet bij. Omdat de kunst onze werkelijkheid representeert, is er voor iedere selectie een criterium. Wat ik ijzersterk vind aan legotentoonstellingen, is de manier waarop bouwers een wereld overbrengen zonder de tussenkomst van een medium. In een met lego gebouwde wereld zien we geen personages, maar lopen de poppetjes nog gewoon rond. Als je me vraagt waarom er op het pleintje van mijn middeleeuwse dorp een mannetje een appel eet, dan zeg ik dat ie gewoon een appel eet. Probeer dat maar eens in een boek. LEGO-poppetjes slagen beter dan personages in het weergeven van plompverloren mensen.

      Dat is bevinding één. 

      De rest blijft voorlopig even in mijn blocnote staan. Ik verzamelde dus een berg informatie, maar er komt altijd een moment in een brainstormfase dat de zaken concreet zouden moeten worden. Dat is nu. Het wordt tijd voor een scène. Daarvoor heb ik een aantal schrijvers gevraagd naar hun werkwijze: hoe begin jij een verhaal? Want ik schreef hier al eerder dat mijn verhaalideeën ontstaan zoals een estafette: pas wanneer een vorig verhaal af is. Ik ga dag #3 gebruiken voor het oefenen met nieuwe schrijfmethoden, waar ik in deze stille Torenkamer eindelijk de tijd voor heb.


      De Torenkamer Dag 3

      Beluisteren
    • De Torenkamer - Jelko Arts - Dag 2

      Dinsdag. Wie de kans krijgt om een hele week te werken aan een zelfgekozen project, begint vanzelf te twijfelen of zijn verhaal wel relevant is. Hele elftallen met schrijvers, schilders of bouwers zullen zeggen dat elk kunstwerk begint met relevantie voor henzelf – en o die is er, maar wat is een verhaal waard als buiten jezelf niemand zich aangesproken voelt?

      De Torenkamer is stil. Het plafond is hoog, je mag factchecken dat dat inspirerend werkt. Er zit een ijzeren vierkant in de vloerbedekking, dat was me gisteren ook al opgevallen. Het is een luik, je kunt het aan het ijzeren ringetje omhoog trekken. Ik heb er vanochtend even naar staan kijken. Elke kunstenaar die hier gewerkt heeft, heeft dat ding gezien.Zeker de helft heeft het luik opgetild, absoluut, ik werd er spontaan opstandig van. Ik besloot er een heel schrijfuur niet aan te denken. Dat lukte redelijk en meteen na afloop heb ik een werkschema gemaakt. Het is een rooster waarin ik kan aflezen hoeveel woorden ik nog moet, wanneer ik welke documentaire ga kijken en op welke momenten ik mag lunchen. Daar houd ik me niet aan, maar het was prima afleiding, dus toen ben ik tevreden door het Vondelpark gaan zwerven.
       

      Gisteren zei ik in de radio-uitzending dat ik een legobouwer ben en dat het voelde als een coming-out. Ik belde vanmiddag met Marjolein Visser, schrijfster van prachtverhalen.
               ‘Dat is goed,’ zei ze. ‘Je bent met iets persoonlijks bezig, dat is mooi. Het is mooi omdat het iets echts is.’

      Ik heb mezelf een aantal opdrachten gegeven en één daarvan is het praten met mede-bouwers. Ik mailde een Amerikaanse bouwer met de vraag of ze interesse had en ik lees net haar antwoord. Ze schrijft dat ze graag van gedachte zou wisselen, maar dat ze niet wil bellen. Dan heeft ze zo weinig controle. Ik kijk eerst even naar het luik in de vloer en daarna naar mijn uitzicht over het Vondelpark. Ik had het wel verwacht. Ik ben zelf weliswaar een makkelijke prater, maar ik realiseer me na ieder gesprek dat ik praat zoals ik rende, bij gymles in de brugklas. Vooraf nam ik me voor dat ik goed op mijn ledematen zou passen, maar als een sprintje eenmaal voorbij was had ik alsnog de meest idiote bewegingen gemaakt. Onder druk - en eigenlijk niet eens per se onder druk – presteer ik nooit zoals ik wil. De Amerikaanse houdt ook van controle en zit voorlopig dus alleen in mijn mailbox. Ondertussen maak ik nog maar een schema: het zijn twee cirkels. Ik ben een cirkel, zij is een cirkel en de overlap is bijna niet te zien. Ik schreef er groot ‘lego-schema’ boven, maar nu vraag ik me af of het schema niet van toepassing is op het hele Vondelpark.

      Vanmiddag heb ik mijn bureau verschoven, zodat ik op het luik zit en moeite moet doen er naar te kijken. Ik mag het open maken als deze blog af is, nee, als ik de blog van morgen af heb. Complete onzin trouwens, ik kan hier schrijven wat ik wil: de deur zit dicht, ik kan het luik open rukken en er geen woord over zeggen. Daar gaat het niet om. Gistermorgen zag ik Thomas Verbogt op Amsterdam Centraal en dat is toevallig, want ik heb net zijn nieuwste roman uit. Daarin schrijft hij dat het niet draait om werkelijkheid, maar om waarheid. Marjolein zei vanmiddag:
                ‘Jelko, het gaat niet om die gekleurde legosteentjes.’

    • De Torenkamer - Jelko Arts - Dag 1

      maandag 12 oktober 2015

      Maandag. De Torenkamer is kleiner dan ik dacht. Het is één kamer – en nu ik hier zit kan ik niet verzinnen waarom me dat verbaast. Dit is een Torenkamer ja, precies wat het is. Hier verblijf ik vijf dagen en hier ga ik werken aan een project: zoveel mogelijk materiaal verzamelen, want ik wil al heel lang beginnen aan één verhaal.

      Ik schrijf - al heel lang - en ik schrijf aan een verhaal zodra het vorige af is. Mijn inspiratie is geen waterval, maar een estafette en nu ben ik op de reservebank geroepen. De Torenkamer eist: kom werken aan dat waar je in het dagelijks leven geen tijd voor hebt. Ik mocht kiezen en het werd lego. Ik ben namelijk bouwer. Ik koop een doos bij de speelgoedwinkel, bouw de set even op en binnen een week gebruik ik de inhoud voor eigen werk. Waar anderen schilderen met verf of boetseren met klei, bouw ik landschappen en kastelen met legosteentjes. Daar gaat een wereld achter schuil. Het is tenslotte 2015, geen enkele hobbyist hoeft nog alleen te zijn.

      Daar ga ik mijn week aan wijden. Precies dat: waarom willen we zo graag onze hobby delen? En wat is delen? Ik heb tijdens LEGO-tentoonstellingen hele weekenden doorgebracht met vreemden en dat voelde volledig ongedwongen, maar waarom? Om daar achter te komen heb ik al wat voorwerk gedaan. Ik heb contact gezocht met drie buitenlandse bouwers. Een Zweed, een Brit en een Amerikaanse en het idiote is dat ze voelen als bekenden. Ik heb door hun LinkedIn-profielen gebladerd, maar dat voelde als gluren. Legofans zien elkaar op tentoonstellingen en beurzen, maar daarbuiten weinig. Ik zoek het zelf ook niet graag op. En nu, nu heb ik ze gevraagd of ze met me willen bellen, of Skypen of mailen. Om er achter te komen of zij het dit net zo gek vinden als ik.

      Ondertussen schrijf ik verder. Morgen een fragment.

      Beluisteren