Facebook
Twitter
Google +
Luister live
Geen info beschikbaar
Afspeellijst
Afspeellijst
Uw afspeellijst is leeg
    huidig werk:
    Opium (AVROTROS)

    Gepresenteerd door:

    Mieke van der Weij, Mark Brouwers, Jan Mom, Andrea van Pol

    MA | DI | WO | DO | VR

    22:30 - 00:00

    In De Torenkamer van VondelCS wordt wekelijks een jonge kunstenaar 'opgesloten' om, niet afgeleid door dagelijkse prikkels, te werken aan een magnum opus. Er is dagelijks contact met de kunstenaar in de uitzending en op vrijdag haalt Andrea van Pol de kunstenaar op uit De Torenkamer en wordt het voltooide werk gepresenteerd.

    Via ons Instagram account houden de kunstenaars je op de hoogte van hun voortgang:

    Torenkamer

    Lotte Lentes

    In de Torenkamer werkt Lotte Lentes aan haar project Land, met als onderwerp de micronatie Uzupis in Vilnius, Litouwen.

    Beluisteren

    Even voorstellen
    Lotte Lentes (Trier, 1990) studeerde Nederlands in Nijmegen. Ze werkte voor onder andere Das Magazin en NTGent en haar stukken verschenen onder meer in De Titaan en Trouw en op De Optimist en Hard//Hoofd. Haar novelle De jongen, het stof verscheen november 2015 bij Literair Productiehuis Wintertuin. In 2015 werd Lotte bovendien geselecteerd voor het Slow Writing Lab, het talentenprogramma van het Nederlands Letterenfonds. Momenteel werkt ze aan haar debuutroman die zal verschijnen bij Uitgeverij Cossee.
www.lottelentes.nl
     
     
    Torenkamerplan

    Met het project Land onderzoek ik de beweegredenen van mensen die vanuit idealistische, anarchistische of narcistische gevoelens een eigen staat stichten, zogenaamde micronaties. Ze claimen grond en onafhankelijkheid in de echte en in virtuele werelden, op land, zee en in de ruimte. Bij het vormgeven van hun micronatie stuiten de staatshoofden op allerlei praktische en existentiële problemen, verwant aan de actuele maatschappelijke problemen die wij in ons dagelijks leven ervaren. 

    In 2017 bezoek ik zeven micronaties in heel Europa en ga ik op zoek naar de verhalen achter de landjes en hun oprichters. Iedere micronatie krijgt zijn eigen audioverhaal, een mengeling van fictie (een kort verhaal gebaseerd op de reis) en non fictie (interviews en stadsgeluiden, opgenomen aldaar). In de Torenkamer werk ik aan het script voor de eerste micronatie: Uzupis in Vilnius, Litouwen. 

    • Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 5

      Bekijk hier de video van haar week in De Torenkamer:

    • De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 4

      <![endif]-->

      Voorde zekerheid

       

      Terwijl ik schrijf, luister ik naar de audiobestanden die ik in Litouwen opnam. Interviews met jonge Litouwers die liefdevol praten over hun land, die me overlaadden met geschiedenislessen en Sovjetanekdotes, met wensen voor de toekomst. Ik luister naar George, een Brit die na zijn afstuderen helemaal klaar was met het drukke en bijna onbewoonbare Londen en die op de bonnefooi naar Litouwen vertrok. Hij woont nu al bijna vijf jaar in Vilnius en werkt bij de gemeente. Op de vraag wat typisch is voor Litouwers antwoordt hij: ‘slimme humor, aardappelen als hoofdbestand van iedere maaltijd, respect voor de natuur.’

       

      Litouwen bestond in de middeleeuwen voor het grootste gedeelte uit bos en moeras. De moerassen zijn inmiddels verdwenen, maar de bossen bestaan nog steeds. In de herfst trekken de Litouwers massaal naar buiten om paddenstoelen te plukken. Ook in Užupis vond ik beeldjes en muurschilderingen van zwammen en paddenstoelen, het is een soort nationaal symbool. De rivier de Vilnia die Užupis voor het grootste gedeelte afsnijdt van de rest van Vilnius neemt een prominente plek in in de grondwet en lijkt voor de inwoners van Užupis een heilige status te hebben bereikt.

       

      Een van de audiobestanden is een drie minuten durende opname van de Vilnia, je hoort niet veel meer dan zachtjes kabbelend water. Ik kom veel soortgelijke fragmenten tegen van geluiden die ik ‘voor de zekerheid’ heb opgenomen: voetstappen in de sneeuw, verkeer, restaurantgeroezemoes, spelende straatkatten, kordate voetstappen in de hoofdallee, Pavarotti uit de speakers van een viersterrenhotel. Het is een bijna dagelijks ritueel geworden de opnames terug te luisteren, te concluderen dat ik erin moet knippen omdat ik lang niet alles kan gebruiken, te twijfelen en uiteindelijk te besluiten de fragmenten te laten voor wat ze zijn. Juist van de ‘voor de zekerheid’-geluiden blijkt het moeilijk afscheid nemen. Morgen probeer ik het gewoon nog een keer.

    • De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 3

      woensdag 4 januari 2017

      Omkering

      Eind december reisde ik af naar Užupis, het stadsdeel van Vilnius dat zich in 1997 onafhankelijk verklaarde. Van oorsprong was Užupis de Joodse wijk van Vilnius, maar na de verschrikkingen van de Holocaust keerde maar een fractie van de oorspronkelijke inwoners terug. De leegstaande huizen werden al gauw het onderkomen van criminelen en zwervers,een broeiplaats voor illegale gokhallen en bordelen. In de Sovjettijd werd er niet naar de wijk omgekeken, als je niet neergestoken of beroofd wilde worden dan ging je er simpelweg niet naar toe.


       

      Anno 2016 is Užupis een van de duurste wijken in Vilnius. Er worden aan de lopende band nieuwe appartementencomplexen gebouwd, designers en kunstenaars hebben er hun atelier, op iedere straathoek vind je een galerie. Een bewonderenswaardige omkering in twintig jaar tijd. En die omkering heeft gek genoeg alles te maken met de Amerikaanse rocklegende Frank Zappa en de onafhankelijkheid van  Užupis. 


      In de jaren negentig was er in Litouwen sprake van een wildgroei van 'lege' voetstukken. Na de val van de Sovjet-Unie in 1990 werden alle standbeelden die iets met de Sovjettijd te maken hadden neergehaald, alleen de voetstukken bleven over. Ambtenaar Saulius Paukstys richtte vanuit persoonlijke interesse een Frank Zappa fanclub op en pleitte ervoor een standbeeld van de rocksterop een van de lege voetstukken te plaatsen.
      'We were desperate to find a symbol that would mark the end of communism, but at the same time express that it wasn't always doom and gloom,' zegt hij in 2000 tegen een journalist van The Guardian. 

       

      De fanclub groeide snel, vooral lokale kunstenaars en intellectuelen sloten zich aan en toen dezelfde groep mensen zich besloot drukte maken over het verval en de verwaarlozing van Užupis werd Zappa als vanzelfsprekend hun beschermheilige. Het toppunt van hun protest was het uitroepen van de republiek Užupis, met eigen vlaggen (voor ieder seizoen eentje), een eigen feestdag (1 april) en een eigen nogal cryptische grondwet (zie bijvoorbeeld artikel 15: Everyone has the right to be in doubt, but this is not an obligation, of artikel 21: Everyone has the right to appreciate their unimportance).


      'We're trying to energise a community by asserting our independence,' zegt oud-president Roman Lileikis, 'It's very different from the independence gained in '91, but we're trying to foster the same spirit so that people can make things happen for themselves. That's a trait they lost through 70 years of oppression.'


      uzupis3.jpg

      Beluisteren
    • De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 2

      De baas zijn


      Op een van de vele fora voor micronaties is een week geleden een nieuwe entry gepost in de categorie ‘government’: ‘What is the day to day role/life of a dictator vs a democratic head of state?’ vraagt gebruiker GovLynxia. Er zijn acht reacties onder geplaatst, waaronder een uiteenzetting over verschillende type dictators (mediageniek/mediaschuw, showpony’s/controlfreaks) en iemand die de contactpagina van het Witte Huis tipt voor het opvragen van het dagelijkse schema van president Obama. ‘Day to day with both, is to show authority.’ antwoordde RJ the I als laatste. De praktische vraag van GovLynxia is een van de minst populaire op het forum, veel liever wordt er gediscussieerd over abstractere thema’s als politieke ideologieën, diplomatieke betrekkingen of nieuwe valuta en belastingstelsels door een bonte stoet aan koningen, hertoginnen, keizers, presidenten, ambassadeurs en tsaren. De staatshoofden die actief zijn op dit forum hebben allemaal hun eigen staat uitgeroepen, zogenaamde micronaties. Ze schreven een grondwet, zochten inwoners en een stuk land, kortom: ze deden heel veel moeite om ergens de baas over te kunnen zijn. 

      In de zomervakantie van 1998 bewoonde ik samen met mijn buurmeisje Elisa voor drie dagen een boomhut in een stukje niemandsland aan de rand van onze achtertuinen. De boomhut bestond uit twee compartimenten: een woonkamer met een ingebouwde bank en tafel, en een slaapvertrek waar precies twee matjes pasten. We besloten naast de boom waarin de hut zich bevond ook tien vierkante meter gras te confisqueren. We zetten het af met goud cadeaulint en doopten het geheel om tot Koninkrijk Kakelbont. Geen liefdevolle verwijzing naar ons favoriete kinderboek, maar een openlijke steek naar de kroon van Pipi Langkous herself. Zij een villa, wij een monarchie. Na drie dagen ging het mis. Wat begon als een discussie over wiens taak het was de hut schoon en opgeruimd te houden, eindigde in een uren durende onderhandeling over de verdeling van de macht. Want wie bepaalde de regels in Koninkrijk Kakelbont en wie volgde ze op? We waren het er over eens dat twee kapiteins op een schip er eentje te veel was, maar geen van ons tweeën bleek de rol van onderdaan op zich te willen nemen.Dat de boomhut door Elisa’s vader was gebouwd, bleek uiteindelijk het argument dat alle andere argumenten in een klap van tafel veegde. Tegen de tijd dat ik mijn verlies aanvaardde, waren de onderlinge verhoudingen al zodanig verpest dat ik direct van haar grondgebied werd verbannen. Ik moest onder het gouden cadeaulint door, terug naar mijn eigen slaapkamer. Mijn moeder troostte me door te zeggen dat de baas zijn niet altijd even leuk is, dat er ook veel verantwoordelijkheden bij komen kijken en dat machtige mensen vaak heel eenzaam zijn. ‘Kijk maar naar Elisa,’ zei ze, ‘die heeft nu een boomhut, maar niemand om tegen te praten.’Ik keek uit over onze achtertuin, naar het gouden lint dat zachtjes op en neer bewoog, het blanke hout van de hut.‘Wie heeft er nog mensen nodig om tegen te kunnen praten,’ dacht ik, ‘als je de baas van alles bent.’ 

      uzupis2.JPG

    • De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 1

      maandag 2 januari 2017

      Panorama


      Er poseren de hele dag mensen onder mijn raam. Ze wijken van het asfalt af, zetten drie middelgrote passen op het zand en draaien zich om naar de camera. Stelletjes met matchende wintermutsen op, kinderen met hun step nog in de hand, hardlopers, een groep jongens in oversizede Parka’s, een moeder met een ouderwetse kinderwagen, een man en een vrouw die onhandig door hun knieën buigen alsof het maar een heel klein fotootje wordt. Ze gaan allemaal op dezelfde plaats staan, precies daar waar de vijver een kromming maakt, het water zich naar buiten duwt. Ze poseren, lachen naar de voorbijganger die ze vroegen de foto te maken, bewegen heen en weer met hun selfiestick. Achter hen reflecteert het wateroppervlak de takken van een oude, imposante boom. Als je tussen je wimpers doorkijkt lijkt het alsof de reflectie de boom wortels geeft.

      Deze week werk ik in de Torenkamer aan een radioverhaal over Uzupis, een stadsdeel van de Litouwse hoofdstad Vilnius dat zich in 1997 onafhankelijk verklaarde. Twee weken geleden was ik in Litouwen om de zogenaamde Republiek te bezoeken. Er lag een halve meter sneeuw en het was er -10. Een van de eerste dingen die ik leerde was dat het in Litouwen vrij ongepast is de deur voor iemand open te houden. Dat is niets persoonlijks, het voorkomt simpelweg dat het binnen koud wordt.

      Terwijl ik kijk naar de tientallen foto-opstellingen die onder mijn raam worden gemaakt, begin ik met het terugluisteren van de ruim twintig uur aan audio die ik in Litouwen opnam. Ik hoor mijn eigen voetstappen in de sneeuw, Litouwers die proosten in een restaurant, het geluid van een orgel dat ik opnam in de kathedraal in Vilnius en hoe langer ik luister hoe meer het voelt alsof ik in een klein tijdsvacuüm verdwenen ben, tussen het Litouwse sneeuwlandschap dat ik hoor en het typische Amsterdamse uitzicht dat ik zie, in. Het voelt alsof alleen de poserende mensen bij de vijver mij kunnen zien, want vanaf mijn plek achter het bureau in de Torenkamer lijkt het alsof ze voorbij de camera, naar mij kijken. Alsof steeds iemand anders me voor een kort moment in de gaten houdt. Alsof het een kwestie van geduld is totdat de eerste poseur na het goedkeuren van de foto het VondelCS-gebouw in zal lopen om me te vragen hoe het met de voortgang staat.

      20170103_121827.jpg

      Beluisteren