BLOG: Headbangen in het Muziekgebouw
Succesvolle Nederlandse Muziekdagen
Door Thea Derks, muziekpublicist en programmamaker Radio 4
Amsterdam, 10 nov - Met een spetterende herhaling van het slotdeel van Echo 13.7, een nieuw pianoconcert van Jan Vriend, eindigde gisteren de 17e editie van de Nederlandse Muziekdagen. De onvolprezen pianist Ralph van Raat werd energiek bijgestaan door Holland Symfonia en chef-dirigent Otto Tausk in dit levendige muziekstuk boordevol (half)citaten van bekende meesterwerken. De zaal stond op zijn kop.
De uitbundige sfeer was kenmerkend voor deze aflevering van de Nederlandse Muziekdagen, die werd samengesteld door componist, dirigent en dichter Micha Hamel. Hij zette deuren en ramen wijd open en programmeerde een gevarieerd festival, waarin de enorme rijkdom en diversiteit van ons vaderlandse muziekleven optimaal tot zijn recht kwam. - En waarin eindelijk ook eens componerende dames waren vertegenwoordigd.
Dat nieuwe elan had ook zijn nadelen, zoals bleek uit de vaak te lang uitwaaierende programma's. Zo waren de vrijdag- en zaterdagavond volgepropt met wereldpremières, afgezien van een herhaling van het celloconcert Syntopoi van Wim Laman. Dit leidde vooral op vrijdagavond tot oeverloos uitdijende stukken zonder kern. Opvallendste compositie die avond was BLACK VORTEX CATHEDRAL van Florian Maier, die samen met zijn uitbundig headbangende deathmetalband Noneuclid en het Metropole Orkest een allesverzengende herrie produceerde, welke slechts af en toe werd ingetoomd door mildere passages. Deze waren fraai van klank en inhoud, maar als geheel was het stuk te wijdlopig om te blijven boeien.
Zaterdagavond trokken Roseherte van Rozalie Hirs en Wakker van Anke Brouwer de meeste aandacht. Hirs spiegelde ons een betoverend klankkleurenspel voor, waarin het orkest tot één ademend en pulserend geheel werd omgevormd, waarin als in een discobal terugkerende motieven telkens anders belicht werden. Brouwer maakte een boeiende zetting van twee gedichten van Alfred Schaffer, die prachtig werden vertolkt door de tenor Marcel Beekman en het Radio Filharmonisch Orkest onder Micha Hamel. Helaas beheerst Brouwer nog niet de finesses van het orkestreren, waardoor de zanger - ondanks versterking - geregeld overstemd werd en de orkestpartijen nogal eenvormig waren.
Zoals het een festival betaamt, was er een eigen productie wArd, gemaakt door componist Roi Nachshon en beeldend kunstenaar Jos Verschaeren. In een donkere tent speelde basklarinettist David Kweksilber een meeslepende solo, die werd voorzien van een contrapunt van verborgen muzikanten. Vier ernstig kijkende, in het zwart geklede heren openden af en toe een deurtje, zodat een flard van de daarachter zittende musicus rechtstreeks onze oren binnenwoei. Een geestige en verrassende kijk op hoe wij klank ervaren.
Absoluut hoogtepunt van deze Nederlandse Muziekdagen was het nieuwe werk van Calliope Tsoupaki. In Edem voor gemend koor en ensemble schiep zij met slechts enkele instrumenten een rijke en warme orkestrale klank, terwijl het koor hemelse lijnen zong, die je als luisteraar onherroepelijk meevoerden en verlokten naar de in de titel beschreven Hof van Eden. Tsoupaki heeft een zeer originele stem, waarin zij moeiteloos de Byzantijnse zangtraditie koppelt aan moderne dissonantie, zoals zij afgelopen zomer ook al demonstreerde in haar Lucas Passie, waarmee zij tijdens het Holland Festival hoge ogen gooide.
Ook dit jaar werd de Henriëtte Bosmansprijs uitgereikt aan een jonge, veelbelovende componist. Vaak hekelde ik het feit dat de jury steevast uit mannen bestaat, de prijs nog nooit door een vrouw gewonnen werd en er geen noot van Bosmans klinkt. Men heeft zijn leven deels gebeterd: twee van de vijf juryleden waren dames, net als twee van de vier genomineerde componisten. Helaas kon ik het laureatenconcert niet bijwonen, maar voorzitter Jeff Hamburg zette mij bij de prijsuitreiking volkomen op het verkeerde been. Uitbundig prees hij Claudia Rumonder vanwege haar vermogen extremen aan elkaar te koppelen en haar fantastische gevoel voor timing. 'Die krijgt de prijs', dacht ik, maar tot mijn verrassing ging deze naar de IJslander Einar Einarsson. Deze was door Hamburg omschreven als iemand die weliswaar 'veelbelovend' was, maar het overzicht op de 'grote lijn' ontbeerde. De publieksprijs ging wel naar Rumonder. Overigens klonk tijdens het juryberaad ook dit jaar geen noot van Henriëtte Bosmans, een misser die de voor vier jaar aangestelde Hamel hopelijk tijdens de volgende editie zal herstellen.
Behalve als programmeur en als dirigent, wierp Hamel zich ook op als interviewer en als causeur. Hij vergaloppeerde zich hier door na een abstracte verhandeling over het komende muziekstuk een verbouwereerde Kevin Whitehead de microfoon onder zijn neus te steken. De Amerikaanse muziekpublicist kon weinig anders doen dan proberen nog iets toe te voegen aan de door Hamel geponeerde stelling. Het informatieve gehalte was gering. waardoor het publiek ging rumoeren. Ook toen Hamel zich op zaterdagavond door een prof liet interviewen, werd de zaal onrustig, omdat hij geen raad wist met de gestelde vragen en er niet in slaagde iets invoelbaars over de muziek te vertellen. Zo weet een algemeen publiek echt niet wat een symfonisch gedicht is. Het was dapper dat Hamel zich tijdens een aantal discussies over de toekomst van de nieuwe muziek kwetsbaar opstelde en open bleek te staan voor suggesties en kritiek. Het is te hopen dat hij volgend jaar bij zijn leest blijft en het interviewen en inhoorbaar maken van muziek overlaat aan professionals. Wie weet komt er dan eindelijk ook wat meer publiek.
* typ deze hierboven over
Ben het email adres van Thea Derks kwijt, maar wil haar melden dat bij ons nu het door haar gezochte boek Muzikale Anarchie van Reinbert de Leeuw in voorraad is. Dank en vriendelijke groet, Frits Ham
Door Frits Ham, donderdag 21 mei 2009 13:50