La Juive

Zaterdag 12 september 2009, 18.00 - 23.00 uur (aanvang opera 18.30 uur)

La Juive
Opera in vijf akten (wereldpremière 23 februari 1835)

Componist: Jacques François Halévy
Libretist: Eugène Scribe

Rechtstreeks uit het Muziektheater in Amsterdam (www.dno.nl)

Koor van De Nederlandse Opera (instudering Martin Wright)
Nederlands Philharmonisch Orkest
Dirigent: Carlo Rizzi

Rachel: Angeles Blancas Gulin (sopraan)
Le Juif Éléazar: Dennis O’Neill (tenor)
Léopold: John Osborn (tenor)
La Princesse Eudoxie: Annick Massis (sopraan)
Le Cardinal Jean-François de Brogni: Alastair Miles (bas)
Ruggiero: André Heyboer (bariton)
Albert: Edwin Crossley-Mercer (bariton)
Le Crieur: Martijn Cornet (bariton)
Un Officier de l’Empereu: Bert Visser (tenor)
Deux hommes du peuple: Peter Arink (bariton) & Harry Teeuwen (bariton)
Un bourreau: Martin Vijgenboom (bariton)


Brogni was ooit gezagsdrager in Rome, maar hij werd afgezet door de Napolitanen, die de stad innamen toen hij enige tijd afwezig was. Zijn vrouw werd vermoord en van zijn kind ontbreekt sindsdien ieder spoor. Brogni besloot priester te worden. In het jaar 1414 is hij kardinaal in de stad Konstanz.

Eerste akte
In de kathedraal van Konstanz wordt de overwinning van de keizer op Jan Hus gevierd met een Te Deum. De jonge generaal Leopold, die de troepen van de keizer aanvoerde, is in vermomming naar de stad gekomen. Hij is verliefd op Rachel – de dochter van de joodse edelsmid Eleazar. In vermomming hoopt hij bij haar in de buurt te kunnen komen.
Burgemeester Ruggiero leest een decreet voor waarin de keizer een algehele feestdag afkondigt. De overwinning op Hus zal worden aangegrepen om alle christenen in één geloof te verenigen.
Vanuit de smidse van Eleazar klinkt onophoudelijk gehamer. Ontstemd laat Ruggiero de edelsmid en zijn dochter Rachel naar buiten komen en er ontstaat tumult als Eleazar openlijk weigert aan de christelijke viering deel te nemen. Kardinaal Brogni brengt de gemoederen tot rust (Si la riguer et la vengeance) en wenst de ongelovige joden wijsheid toe.
Leopold heeft staan toekijken en besluit zich onder de naam Samuel door Eleazar in dienst te laten nemen. Hij brengt Rachel een serenade (Loin de son amie vivre sans plaisirs) en zij nodigt hem uit om die avond aanwezig te zijn bij de Pesachviering.
Het volk viert intussen feest. Als Rachel en Eleazar zich buiten wagen, zet Ruggiero de menigte tegen hen op. Leopold neemt het voor hen op. Ondanks zijn vermomming wordt hij herkent door zijn sergeant Albert, die de soldaten opdraagt om de joden te beschermen. Rachel is verbaasd over de invloed die Samuel (Leopold) blijkbaar op de christenen heeft.

Tweede akte
In het huis van Eleazar wordt Pesach gevierd. Rachel en de anderen volgen de edelsmid in een gebed (O Dieu, Dieu de nos pères) en Eleazar vervloekt iedereen die het waagt deze heilige feest te verstoren (Si trahison ou perfide). Leopold laat zijn paasbrood ongemerkt vallen. Rachel ziet dit en ze vraagt zich af wat dit te betekenen heeft.
Na een tweede gebed (Dieu, que ma voix tremblante) wordt er op de deur geklopt. De aanwezigen verlaten het huis door de achterdeur. Eleazar vraagt Samuel (Leopold) te blijven. De bezoeker is prinses Eudoxia, de echtgenote van Leopold. Ze wil bij Eleazar een halsketting kopen als verrassing voor haar man. Terwijl Eleazar haar een ketting toont, voelt Leopold wroeging over zijn verraad (trio Tu possèdes, dit-on). Als Eleazar prinses Eudoxia uitgeleide doet, wil Rachel weten waarom hij zijn paasbrood liet vallen. Leopold zegt dat hij haar dit zal uitleggen als ze alleen zijn.
Met bange voorgevoelens wacht Rachel op Leopold (Il va venir). Hij geeft toe dat hij haar bedrogen heeft en dat hij christen is (maar zegt niet wie hij in werkelijkheid is). Rachel is verontwaardigd. Leopold verzekert haar dat hij zich als jood voordeed uit liefde voor haar en hij weet haar te overreden om met hem te vluchten (duet Lorsque’ à toi je me suis donnée). Eleazar houdt hen tegen. Hij begrijpt dat ‘Samuel’ zijn dochter wil verleiden en zegt dat hij hem zou doden als hij geen jood zou zijn. Tot zijn ontzetting maakt Leopold zich bekend als christen. Toch strijkt Eleazar over zijn hart, omdat Rachel hem om vergeving smeekt en zegt dat ze van Leopold houdt (Pour lui, pour moi, mon père). Leopold bekent nu echter ook nog dat hij getrouwd is. Hierop valt Rachel bewusteloos op de grond en raakt Eleazar buiten zichzelf van woede (trio Chrétien sacrilège).

Derde akte
Eudoxia verlangt in haar paleis naar het weerzien met haar verloofde (Je l’ai revu, j’ai pu lui dire). Rachel komt haar vragen of ze – al was het maar voor één dag – bij haar in dienst mag treden als slavin. Ze wil de ware identiteit van Leopold kennen en zich wreken. Eudoxia – nietsvermoedend – gaat akkoord.
Als de overwinning van de keizer groots wordt gevierd komen Eleazar en Rachel de halsketting brengen die Eudoxia besteld heeft. Eudoxia hangt Leopold de ketting om. Rachel ziet nu wie haar ‘Samuel’ in werkelijkheid is en rukt de ketting van zijn hals. Ze klaagt Leopold aan: hij heeft haar willen verleiden! De omstanders zijn geschokt (sextet Je frissonne et succombe). Eleazar vraagt sarcastisch of de wetten alleen op joden van toepassing zijn. Aangezien Leopold zwijgt en daarmee bekent schuldig te zijn, spreekt kardinaal Brogni de banvloek uit over hem uit. Hij veroordeelt tegelijkertijd Rachel en Eleazar voor het overtreden van christelijke wetten (Vous qui du Dieu vivant).

Vierde akte
Eudoxia doet in de kerker een laatste poging om het leven van Leopold te redden. Samen met Rachel en Eleazar is hij ter dood veroordeeld. Ze smeekt Rachel haar aanklacht in te trekken. Aanvankelijk weigert Rachel, maar uiteindelijk geeft ze toe: ze zal laten zien dat zij grootmoediger is dan de christenen.
Kardinaal Brogni raadt Rachel aan om het christelijke geloof aan te nemen. Als ze weigert probeert hij Eleazar zover te krijgen om zijn geloof te verloochenen en op die manier het leven van Rachel te redden (duet Ta fille en ce moment). Eleazar wijst zijn voorstel verontwaardigd af en vertelt dat hij in Rome was toen Brogni’s huis afbrandde. Hij weet waar zijn vermistte dochter is, maar hij zal hem niets vertellen. Eleazar zal zich wreken door dit geheim mee te nemen in het graf. Brogni probeert tevergeefs de informatie aan Eleazar te ontfrutselen (duet Ah, j’implore en tremblant).
Brogni vertrekt en Eleazar vraagt zich nu af of hij wel goed gehandeld heeft. Moet hij zijn dochter de dood injagen omdat hij de christenen haat? (Rachel, quand du Seigneur). Buiten klinkt het geschreeuw van het volk dat de straf voltrokken wil zien worden.

Vijfde akte
Op een plein in Konstanz verheugt de menigte zich op de strafvoltrekkingen (Quel plaisir, quelle joie). Met een dodenmars worden Eleazar en Rachel opgebracht. Ruggiero leest het doodvonnis voor. Tot zijn afschuw hoort Eleazar dat de doodstraf van Leopold herroepen is en dat hij de stad al verlaten heeft. Ruggiero vertelt hem dat Rachel haar aanklacht tegen Leopold heeft ingetrokken. Rachel herhaalt tegenover het volk dat Leopold onschuldig was.
Brogni probeert Rachel nog over te halen om zich te laten dopen, maar ze weigert en wil met haar vader sterven. Voordat Rachel en Eleazar de brandstapel opgaan, wil Brogni van de edelsmid weten waar zijn dochter is. Eleazar wijst op de stervende Rachel en zegt: “het is uw dochter die daar in de vlammen omkomt.”